काठमाडौं । चीनले जीपीएस वा बेइडोजस्ता भूउपग्रह नेभिगेसन प्रणाली अवरुद्ध भए पनि हाइपरसोनिक क्षेप्यास्त्रलाई आकाशका ताराको अवस्थिति प्रयोग गरेर मार्गनिर्देशन गर्न सक्ने प्रविधि विकास गरेको दाबी गरेको छ।

साउथ चाइना मर्निङ पोस्टका अनुसार, गुआङडोङ एरोस्पेस रिसर्च एकेडेमीको नेतृत्वमा रहेको अनुसन्धान परियोजनाले हाइपरसोनिक वाहनका लागि तारामा आधारित नेभिगेसन प्रणाली विकास गरेको हो। परियोजनाले हालै विशेषज्ञ समीक्षाको चरण पार गरेको जनाइएको छ।

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार म्याक–५ अर्थात् ध्वनिको गतिभन्दा पाँच गुणा वा त्यसभन्दा बढी गतिमा उड्ने हाइपरसोनिक वाहनलाई जीपीएस वा बेइडो संकेत अवरुद्ध भएको अवस्थामा पनि मार्गनिर्देशन गर्न वैकल्पिक प्रणाली आवश्यक हुन्छ। त्यसका लागि ताराको अवस्थिति पहिचान गर्ने ‘स्टार सेन्सर’ विकास गरिएको हो।

हाइपरसोनिक गतिमा ताराको प्रकाश पहिचान चुनौतीपूर्ण

हाइपरसोनिक वाहन अत्यधिक गतिमा वायुमण्डलमा उड्दा त्यसको सतह वरिपरि अत्यधिक ताप र प्लाज्मा तह निर्माण हुन्छ। यसले ताराबाट आउने प्रकाशलाई विकृत गर्नुका साथै तीव्र विकिरण उत्पन्न गर्ने भएकाले सेन्सरबाट ताराको अवस्थिति पहिचान गर्न कठिन हुन्छ।

चिनियाँ अनुसन्धानकर्ताले यही समस्या समाधान गर्न हाइपरसोनिक उडानका क्रममा हावाको बहाव र विकिरणले ताराको प्रकाशमा पार्ने प्रभावको अध्ययन गरी कम्प्युटर सफ्टवेयर विकास गरेको बताएका छन्।

यसै आधारमा तयार गरिएको स्टार सेन्सरले विकिरण अवरोध नभएको अवस्थामा ९९ प्रतिशतभन्दा बढी अवस्थामा ताराको ढाँचा पहिचान गरेको दाबी गरिएको छ। अत्यधिक विकिरण अवरोध रहेको अवस्थामा पनि पहिचानदर ८० प्रतिशतभन्दा माथि रहेको र उडानको दृष्टिकोण मापनको सटीकता पाँच आर्कसेकेन्डभन्दा राम्रो रहेको अनुसन्धानकर्ताहरूको दाबी छ।

जीपीएसको विकल्प खोज्ने प्रयास

यस्तो प्रविधिले हाइपरसोनिक हतियारलाई भूउपग्रहमा आधारित नेभिगेसन प्रणालीप्रतिको निर्भरता घटाउन सहयोग गर्न सक्ने देखिन्छ। युद्धका क्रममा जीपीएस वा अन्य नेभिगेसन संकेत जाम वा निष्क्रिय पारिएको अवस्थामा तारामा आधारित प्रणाली वैकल्पिक मार्गनिर्देशन माध्यम बन्न सक्छ।

यद्यपि, अनुसन्धानकर्ताहरूको दाबीअनुसारको प्रयोगात्मक सफलता र वास्तविक हतियार प्रणालीमा यसको प्रभावकारिताबीच फरक हुन सक्ने भएकाले प्रविधि सैन्य रूपमा कति विश्वसनीय हुन्छ भन्ने कुरा थप परीक्षणबाट मात्र स्पष्ट हुनेछ।

Originally published on abcnews.com.np.