काठमाडौं । चीनको अटोमोबाइल उद्योगले पछिल्लो समय विदेशी बजारमा तीव्र विस्तार गरिरहेको छ। युरोपदेखि दक्षिणपूर्वी एसियासम्म चिनियाँ कार निर्माता कम्पनीहरू आक्रामक रूपमा प्रवेश गरिरहेका छन्। यसको प्रभाव टोयोटा मोटर र भोल्क्सवागेनजस्ता स्थापित विश्वव्यापी अटोमोबाइल कम्पनीमाथि समेत परेको छ।

तर, चीनकै घरेलु बजारमा भने अवस्था चुनौतीपूर्ण छ। कमजोर उपभोक्ता माग र लामो समयदेखि जारी मूल्य प्रतिस्पर्धाका कारण गत वर्षको अन्त्यदेखि कार बिक्री निरन्तर घटिरहेको छ। रोयटर्सका अनुसार यसले विश्वकै सबैभन्दा ठूलो अटोमोबाइल बजारमा मागको तुलनामा उत्पादन क्षमता बढी हुने जोखिम बढाएको छ।

बीवाइडी, जिली र चेरीजस्ता प्रमुख चिनियाँ कार निर्माता कम्पनीहरूले लामो समयदेखि विश्व बजारमा विस्तार गर्ने रणनीति अघि बढाउँदै आएका छन्। उद्योग विश्लेषकहरूका अनुसार पछिल्लो समयको विदेशी विस्तार व्यापारिक महत्वाकांक्षासँगै घरेलु बजारमा घट्दो बिक्रीका कारण सिर्जित आर्थिक दबाबबाट पनि प्रेरित छ।

कम लागतमा विद्युतीय सवारी उत्पादन गर्ने क्षमता, उन्नत प्रविधि र प्रतिस्पर्धी आपूर्ति शृङ्खलाका कारण चिनियाँ कम्पनीहरूले युरोपेली तथा जापानी अटोमोबाइल निर्मातामाथि थप दबाब सिर्जना गरिरहेका छन्।

अत्यधिक उत्पादन क्षमता र विदेश विस्तार

सांघाईस्थित परामर्शदाता फर्म ‘अटोमोबिलिटी’का प्रमुख कार्यकारी अधिकृत बिल रुसोका अनुसार चिनियाँ अटोमोबाइल उत्पादकहरूसँग अत्यधिक उत्पादन क्षमता, प्रतिस्पर्धी आपूर्ति शृङ्खला र उन्नत प्रविधि छ। साथै, चीनबाहिर बजार विस्तार गर्न उनीहरूसँग बलियो आर्थिक प्रोत्साहनसमेत रहेको उनले बताए।

उनका अनुसार प्रमुख चिनियाँ कार निर्माताका लागि विश्वव्यापी बजारमा विस्तार गर्नु अब रणनीतिक आवश्यकता बन्दै गएको छ।

चीनको प्यासेन्जर कार एसोसिएसनका अनुसार जुलाईमा चीनभित्र कार बिक्री अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा २० प्रतिशतले घटेर १४ लाख ७० हजारमा सीमित भएको थियो। यो लगातार १०औँ महिनाको गिरावट हो। यसको विपरीत, सोही अवधिमा कार निर्यात ८८ प्रतिशतले बढेर ९ लाख २३ हजार पुगेको छ।

यद्यपि, निर्यातको उक्त तथ्यांकमा चीनमा उत्पादन हुने गैरचिनियाँ ब्रान्डका सवारीसाधनसमेत समावेश छन्। तैपनि घरेलु बजारमा दोहोरो अंकको गिरावट र निर्यातमा भएको तीव्र वृद्धिले चिनियाँ स्वदेशी कार उत्पादकहरूको बदलिँदो रणनीति स्पष्ट पार्छ।

इन्धन मूल्यवृद्धिले घरेलु माग प्रभावित

प्यासेन्जर कार एसोसिएसनका प्रमुख कुई दोङ्सुका अनुसार पछिल्लो बिक्री गिरावटको प्रमुख कारण इन्धनको बढ्दो मूल्य हो। यसले पेट्रोल तथा डिजेलबाट चल्ने सवारीसाधनको मागमा असर पारेको छ भने प्रवेशस्तरका सेडानको माग पनि घटेको छ।

चीनको अटो उद्योगले देशको समग्र आर्थिक अवस्थालाई समेत प्रतिबिम्बित गर्छ। कारखानाको उत्पादन र निर्यातले आर्थिक वृद्धिमा योगदान गरिरहेका छन्। तर, कमजोर घरजग्गा बजार र सुस्त उपभोक्ता खर्चका कारण घरेलु माग कमजोर बनेको छ।

चिनियाँ नीति निर्माताहरू घरेलु खपतभन्दा उत्पादन क्षमता बढी हुने अवस्थासँग जुधिरहेका छन्। यस्तो परिस्थितिमा अटोमोबाइल कम्पनीहरूका लागि विदेशी बजार अतिरिक्त उत्पादन व्यवस्थापन गर्ने महत्वपूर्ण माध्यम बनेको छ।

घरेलु बिक्रीमा लगातार गिरावट

जनवरीदेखि जुलाईसम्म चीनको घरेलु कार बिक्रीमा लगातार गिरावट देखिएको छ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा जनवरीमा १४ प्रतिशत, फेब्रुअरीमा २६ प्रतिशत, मार्चमा १५ प्रतिशत, अप्रिलमा २२ प्रतिशत, मेमा २२ प्रतिशत, जुनमा २३ प्रतिशत र जुलाईमा २१ प्रतिशतले बिक्री घटेको थियो।

तर, निर्याततर्फ भने उल्लेख्य वृद्धि भएको छ। सोही अवधिमा निर्यात वृद्धिदर जनवरीमा ५१ प्रतिशत, फेब्रुअरीमा ५६ प्रतिशत, मार्चमा ७४ प्रतिशत, अप्रिलमा ८० प्रतिशत, मेमा ७५ प्रतिशत, जुनमा ८२ प्रतिशत र जुलाईमा ८८ प्रतिशत पुगेको थियो।

यस वर्षको पहिलो ६ महिनामा चीनको घरेलु कार बिक्री करिब २३ लाख सवारीसाधनले घटेको छ। यो करिब २० प्रतिशतको गिरावट हो। सोही अवधिमा चीनको कार निर्यात भने ७१ प्रतिशतले बढेको छ।

बीवाइडीलाई विदेशी बजारको सहारा

एचएसबीसीकी विश्लेषक युकियान डिङका अनुसार नयाँ मोडलहरू बजारमा आउन थालेपछि अगस्टको अन्त्यदेखि सेप्टेम्बरसम्म चीनको घरेलु कार माग स्थिर हुन सक्ने र सुधारको संकेत देखिन सक्ने सम्भावना छ। यद्यपि, ‘भी’ आकारको तीव्र सुधार हुने सम्भावना भने कम रहेको उनको आकलन छ।

बीवाइडीको बिक्रीले पनि यही प्रवृत्ति देखाउँछ। यस वर्षको पहिलो सात महिनामा कम्पनीको घरेलु बिक्री ३५ प्रतिशतले घटे पनि वैदेशिक बिक्री ७९ प्रतिशतले बढेको छ। यसले घरेलु बजारमा भएको गिरावटलाई केही हदसम्म सन्तुलनमा ल्याएको छ।

सन् २०२६ मा ब्राजिल र बेलायत चीनबाहिर बीवाइडीका सबैभन्दा ठूला एकल–देशीय बजार बनेका छन्।

जापानी र जर्मन कम्पनीमाथि बढ्दो चुनौती

चिनियाँ कार उद्योगको बढ्दो अन्तर्राष्ट्रिय उपस्थितिले जापानी तथा जर्मन अटोमोबाइल कम्पनीहरूलाई थप चुनौती दिएको छ। सन् २०२३ देखि चीन विश्वकै सबैभन्दा ठूलो सवारीसाधन निर्यातकर्ता बनेको छ। त्यसअघि लामो समयसम्म जापान यो स्थानमा थियो।

बिल रुसोका अनुसार जापानी अटो उद्योगको प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता उत्पादन दक्षता, गुणस्तर र इन्धन बचतमा आधारित थियो। तर, चिनियाँ कम्पनीहरूको प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता विद्युतीय सवारी, ब्याट्री, सफ्टवेयर, स्मार्ट फिचर, आपूर्ति शृङ्खला र तीव्र उत्पादन विकाससम्म फैलिएको छ।

यसले चिनियाँ कार उद्योगलाई विश्व बजारमा थप प्रभावशाली बनाउँदै लगेको छ।

विश्व बजारमा चिनियाँ ब्रान्डको हिस्सा बढ्दै

विश्व बजारमा चिनियाँ ब्रान्डहरूको बजार हिस्सा पछिल्ला वर्षमा उल्लेख्य रूपमा बढेको छ। सन् २०२० को जनवरी–जुलाई अवधिमा ३६ प्रतिशत रहेको चिनियाँ ब्रान्डको हिस्सा सन् २०२३ मा ५४ प्रतिशत र सन् २०२५ मा ६९ प्रतिशत पुगेको थियो। सन् २०२६ को सोही अवधिमा यो हिस्सा ७३ प्रतिशत पुग्ने अनुमान गरिएको छ।

यसको विपरीत, जर्मन ब्रान्डहरूको बजार हिस्सा सन् २०२० को २५ प्रतिशतबाट घटेर सन् २०२३ मा १९ प्रतिशत र सन् २०२५ मा १३ प्रतिशतमा सीमित भएको छ।

जापानी ब्रान्डहरूको बजार हिस्सा पनि सन् २०२० को २४ प्रतिशतबाट घटेर सन् २०२३ मा १५ प्रतिशतमा झरेको छ। अमेरिकी ब्रान्डहरूले भने टेस्लासहित सन् २०२० र २०२३ दुवै वर्षको जनवरी–जुलाई अवधिमा ९ प्रतिशत बजार हिस्सा कायम राखेका छन्।

काउन्टरपोइन्ट रिसर्चका अनुसार सन् २०२६ को पहिलो त्रैमासिकमा युरोपको प्यासेन्जर सवारीसाधन बजारमा जापानी अटो निर्माताको हिस्सा करिब १२ प्रतिशत थियो। चार वर्षअघिको तुलनामा यो हिस्सामा खासै परिवर्तन भएको छैन। तर, सोही अवधिमा चिनियाँ अटो निर्माताको बजार हिस्सा ३ प्रतिशतबाट बढेर १६ प्रतिशत पुगेको छ।

समग्रमा, चीनको घरेलु अटो बजारमा बिक्री घटिरहे पनि तीव्र निर्यात र विदेशी बजार विस्तारले चिनियाँ कार उद्योगलाई नयाँ गति दिएको छ। विद्युतीय सवारी, ब्याट्री, सफ्टवेयर, उत्पादन क्षमता र प्रतिस्पर्धी मूल्यमा रहेको चिनियाँ बलियो उपस्थितिले आगामी दिनमा विश्व अटोमोबाइल बजारको शक्ति सन्तुलनमा समेत उल्लेख्य परिवर्तन ल्याउन सक्ने देखिन्छ।

Originally published on abcnews.com.np.