रुपन्देही । लुम्बिनी प्रदेशका मुख्यमन्त्री चेतनारायण आचार्यले भदौ १ गते प्रदेश सभाबाट विश्वासको मत लिने क्रम सुरु गरेका छन्। नेपाली कांग्रेसले साउन १२ गते सरकारबाट समर्थन फिर्ता लिएपछि मुख्यमन्त्री आचार्यले संवैधानिक प्रावधान अनुसार ३० दिनभित्र विश्वासको मत लिनुपर्ने भएको हो। यसै सन्दर्भमा सत्तारुढ नेकपा एमाले र नेकपाले भोलि प्रदेश सभा सदस्यहरूलाई ह्वीप लगाउने तयारी गरेका छन्।

एमाले र नेकपाको मतले मात्रै बहुमत पुग्दैन, त्यसैले मुख्यमन्त्री आचार्यले ५ प्रदेश सभा सदस्य रहेको जसपा नेपाल, १ सदस्य रहेको जनमोर्चा र १ स्वतन्त्र सांसदसँग सहकार्यको समझदारी जुटाएका हुन्। तर एमाले भित्रकै असन्तुष्ट सांसदहरू अझैँ सहमतिमा आउन बाँकी छन्। नेकपाका एक सांसद विदेशमा रहेका कारण सत्तारुढ दलले कांग्रेसबाहेक अन्य साना दलहरूसँग पनि सहकार्य गर्नेगरी अघि बढेको छ।

सरकार विस्तार र मन्त्रालय बाँडफाँट

मुख्यमन्त्री आचार्यले विश्वासको मत प्राप्त गरेपछि मात्रै सरकार विस्तार र मन्त्रालय बाँडफाँट टुंग्याउने समझदारी दलहरूबीच भएको छ। एमाले र नेकपाबीचको सहमति अनुसार लुम्बिनी प्रदेश सरकारको नेतृत्व एमालेले नै गर्नेछ र चेतनारायण आचार्यलाई नै मुख्यमन्त्रीको रूपमा निरन्तरता दिइएको छ। त्यसैले यहाँ नयाँ सरकार नबनेर पुरानै सरकारमा नेकपा सहभागी हुने भएको हो।

नेकपालाई मन्त्रालय दिने विषयमा अन्तिम सहमति जुट्न बाँकी रहेको छ। नेकपाका प्रमुख सचेतक इन्द्रजित थारुले मुख्यमन्त्रीले विश्वासको मत लिएपछि मात्रै आफ्नो दलबाट मन्त्री पठाउने तयारी गरिएको बताए। उहाँले भदौ १ गते विश्वासको मत लिने गरी तयारी गरिएको र सोही अनुसार संसदीय दलको बैठक बसेर ह्वीप लगाइने जानकारी दिए। नेकपाबाट १३ सांसदमध्ये १ जना सभामुख छन्, तर नेकपाकै प्रदेश सभा सदस्य निर्मलादेवी चौधरी अष्ट्रेलिया गएकी छिन्।

साना दलहरूसँग सहकार्य

५ सांसद रहेको जसपा नेपालले २ मन्त्रालयको दाबी गरेको छ, तर सत्तारुढ पक्षबाट १ मन्त्रालय दिन तयार भइएको छ। जसपाले पनि सरकारलाई साथ दिनेगरी छलफलमा सहभागी भएपनि औपचारिक निर्णय गरिसकेको छैन। अहिले सो पार्टीबाट सन्तोष पाण्डेय र भण्डारीलाल अहिर दुई जना मन्त्री छन्। उनीहरूमध्ये को मन्त्रीमा निरन्तर रहने भन्ने विषयमा आन्तरिक रूपमा प्रतिस्पर्धा छ। जसपा नेपालले सरकारलाई समर्थन गर्ने प्रतिवद्धता जनाएको छ। मुख्यमन्त्री आचार्य र नेकपाका प्रमुख सचेतक थारुले जसपा नेपाल सत्तारुढ दलकै हैसियतमा छलफलमा सहभागी भएको बताएका छन्।

नेकपा एमालेका प्रमुख सचेतक यमुना रोका तामाङले भोलि १० बजे दलको बैठक बसी सबै सांसदहरूलाई विश्वासको मतका लागि ह्वीप जारी गर्ने बताइन्। एमालेले उपचारका लागि काठमाडौँ गएका दुई जना पूर्वमन्त्री भूमिश्वर ढकाल र दिनेश पन्थीलाई पनि आइतबार विशेष रूपमा बोलाएको छ। पूर्वमन्त्री ढकालले डाक्टरसँग सल्लाह गरेपछि ३ गते फर्किने बताए, जबकि सदस्य पन्थी हिजै डिस्चार्ज भएर देउखुरी जाने जानकारी दिए। एमालेले पार्टी केन्द्रीय सचिव तथा प्रदेश इन्चार्ज छविलाल विश्वकर्मा, प्रदेश अध्यक्ष राधाकृष्ण कंडेलसहितको बैठक बसी छलफल गर्ने निर्णय गरेको छ।

बजेट र विश्वासको मत

सरकारले ल्याएको बजेटमा असहमति जनाएका संसदीय दलका उपनेता भोजप्रसाद श्रेष्ठले बजेटमा देखिएको गम्भीर लापरबाही सच्चाउने प्रतिवद्धता माग गरेका छन्। साथै, बाहिर आएको आलोचनाको यथार्थता र विश्वासको मतको औचित्यबारे छलफल भएपछि मात्रै अघि बढ्ने जनाएका छन्। ‘यथास्थितिमा बजेट कार्यान्वयन हुन सक्दैन,’ उनले भने, ‘त्यसलाई कार्यान्वयनको आधारसहितको प्रतिवद्धता नआए समाधान देखिदैन।’

उनले ८–९ महिनाको समयमा आलोपालो सरकार चलाउने हल्ला किन आएको हो भन्ने प्रश्नको जवाफ माग गरेका छन्। यी विषयहरू दलको बैठकमा टुंगिए मात्रै विश्वासको मतबारे निर्णय गरिने बताएका छन्।

प्रदेश सभाको गणित

लुम्बिनी प्रदेशमा मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयसहित नौवटा मन्त्रालय रहेका छन्। हाल मुख्यमन्त्रीसहित एमालेका पाँच र जसपा नेपालका दुई जना मन्त्री सरकारमा सहभागी छन्। नेकपाले आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्रालयसहित ३ मन्त्रालय दाबी गरिरहेको छ। नेकपासँगै जसपा नेपाल पनि सरकारमा सहभागी हुन लागेको छ। ८७ सदस्य रहेको प्रदेश सभामा हाल ८३ सांसद कायम रहेका छन्, जसमा बहुमतका लागि ४२ सांसद आवश्यक पर्छ। एमालेका २९ र नेकपाका सभामुखसहित १३ सांसद छन्। सभामुखले मतदान गर्न नपाउने र नेकपाका १ सदस्य विदेशमा भएकाले सरकारलाई बहुमत जुटाउन जसपा नेपाल र राष्ट्रिय जनमोर्चाको साथ आवश्यक परेको छ।

त्यस्तै, राप्रपाका ४ र जनमतका ३ सदस्यसहित अन्य दलहरूसँग पनि सरकारलाई समर्थन गर्ने विषयमा छलफल जारी रहेको सत्तारुढ दलका नेताहरूले जनाएका छन्।