काठमाडौं । पछिल्लो पाँच वर्षमा ७९ हजारभन्दा बढी नेपाली स्वास्थ्य उपचारका लागि विदेश गएको पाइएको छ। अध्यागमन विभागको तथ्यांकअनुसार सन् २०२१ देखि २०२५ सम्म ७९ हजार ५७ जना नेपाली उपचारका लागि विदेशिएका हुन्।

विभागका अनुसार सन् २०२१ मा ५ हजार २७२ जना उपचारका लागि विदेश गएका थिए। यो संख्या २०२२ मा १३ हजार ९६०, २०२३ मा १९ हजार ५०९ र २०२४ मा १८ हजार ७१३ पुगेको थियो। सन् २०२५ मा भने उपचारका लागि विदेश जाने नेपालीको संख्या २१ हजार ६०३ पुगेको छ। यसरी पछिल्लो पाँच वर्षमा उपचारका लागि विदेश जानेको संख्या निरन्तर बढेको देखिन्छ। पाँच वर्षको औसतमा प्रत्येक वर्ष १५ हजार ८ सयभन्दा बढी नेपाली स्वास्थ्य उपचारका लागि विदेश गएको तथ्यांकले देखाउँछ।

नेपालमा उपलब्ध उपचार सेवाको सीमितता तथा जटिल रोगको उपचारका लागि विशेषज्ञ सेवा आवश्यक पर्ने भएकाले नेपालीहरू भारतसहित विभिन्न मुलुक जाने गरेका छन्। यससँगै उपचारका नाममा ठूलो रकम विदेशिने गरेको भए पनि उपचारका लागि कति रकम बाहिरियो भन्ने यकिन तथ्यांक भने उपलब्ध छैन। नेपाल राष्ट्र बैंकले उपचारका लागि विदेश जाने नेपालीलाई निश्चित सीमासम्म विदेशी मुद्रा सटही सुविधा उपलब्ध गराउँदै आएको छ। एकीकृत परिपत्र–२०८२ अनुसार भारतबाहेकका मुलुकमा उपचारका लागि जाने व्यक्तिले वार्षिक अधिकतम १५ हजार अमेरिकी डलरसम्म सटही सुविधा लिन सक्छन्। यसका लागि नेपालका अस्पतालको सिफारिस तथा विदेशस्थित अस्पतालबाट अनुमानित उपचार खर्चसम्बन्धी कागजात पेश गर्नुपर्ने व्यवस्था छ। उपचार सम्पन्न भएपछि खर्चको विवरणसमेत बैंकमा बुझाउनुपर्ने हुन्छ। भारतमा उपचारका लागि भने छुट्टै व्यवस्था गरिएको छ। चिकित्सकको सिफारिसका आधारमा आवश्यकता हेरी अधिकतम ५० हजार भारतीय रुपैयाँसम्म नगद सटही सुविधा उपलब्ध हुन्छ। त्यस्तै, कार्ड वा विद्युतीय माध्यमबाट मासिक १ लाख भारतीय रुपैयाँसम्म खर्च गर्न सकिने व्यवस्था छ। यसबीच पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा पनि उपचारका लागि लामो समय विदेश बसेर नेपाल फर्किएको प्रसंग सार्वजनिक भएको छ। उनीसँगै विभिन्न उच्चपदस्थ व्यक्ति तथा सर्वसाधारण उपचारका लागि विदेश जाने क्रम बढ्दै गएको देखिन्छ। काठमाडौं । पछिल्लो पाँच वर्षमा ७९ हजारभन्दा बढी नेपाली स्वास्थ्य उपचारका लागि विदेश गएको पाइएको छ। अध्यागमन विभागको तथ्यांकअनुसार सन् २०२१ देखि २०२५ सम्म ७९ हजार ५७ जना नेपाली उपचारका लागि विदेशिएका हुन्।

विभागका अनुसार सन् २०२१ मा ५ हजार २७२ जना उपचारका लागि विदेश गएका थिए। यो संख्या २०२२ मा १३ हजार ९६०, २०२३ मा १९ हजार ५०९ र २०२४ मा १८ हजार ७१३ पुगेको थियो। सन् २०२५ मा भने उपचारका लागि विदेश जाने नेपालीको संख्या २१ हजार ६०३ पुगेको छ। यसरी पछिल्लो पाँच वर्षमा उपचारका लागि विदेश जानेको संख्या निरन्तर बढेको देखिन्छ। पाँच वर्षको औसतमा प्रत्येक वर्ष १५ हजार ८ सयभन्दा बढी नेपाली स्वास्थ्य उपचारका लागि विदेश गएको तथ्यांकले देखाउँछ।

नेपालमा उपलब्ध उपचार सेवाको सीमितता तथा जटिल रोगको उपचारका लागि विशेषज्ञ सेवा आवश्यक पर्ने भएकाले नेपालीहरू भारतसहित विभिन्न मुलुक जाने गरेका छन्। यससँगै उपचारका नाममा ठूलो रकम विदेशिने गरेको भए पनि उपचारका लागि कति रकम बाहिरियो भन्ने यकिन तथ्यांक भने उपलब्ध छैन।

नेपाल राष्ट्र बैंकले उपचारका लागि विदेश जाने नेपालीलाई निश्चित सीमासम्म विदेशी मुद्रा सटही सुविधा उपलब्ध गराउँदै आएको छ। एकीकृत परिपत्र–२०८२ अनुसार भारतबाहेकका मुलुकमा उपचारका लागि जाने व्यक्तिले वार्षिक अधिकतम १५ हजार अमेरिकी डलरसम्म सटही सुविधा लिन सक्छन्।यसका लागि नेपालका अस्पतालको सिफारिस तथा विदेशस्थित अस्पतालबाट अनुमानित उपचार खर्चसम्बन्धी कागजात पेश गर्नुपर्ने व्यवस्था छ। उपचार सम्पन्न भएपछि खर्चको विवरणसमेत बैंकमा बुझाउनुपर्ने हुन्छ। भारतमा उपचारका लागि भने छुट्टै व्यवस्था गरिएको छ। चिकित्सकको सिफारिसका आधारमा आवश्यकता हेरी अधिकतम ५० हजार भारतीय रुपैयाँसम्म नगद सटही सुविधा उपलब्ध हुन्छ। त्यस्तै, कार्ड वा विद्युतीय माध्यमबाट मासिक १ लाख भारतीय रुपैयाँसम्म खर्च गर्न सकिने व्यवस्था छ।यसबीच पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा पनि उपचारका लागि लामो समय विदेश बसेर नेपाल फर्किएको प्रसंग सार्वजनिक भएको छ। उनीसँगै विभिन्न उच्चपदस्थ व्यक्ति तथा सर्वसाधारण उपचारका लागि विदेश जाने क्रम बढ्दै गएको देखिन्छ।

Originally published on abcnews.com.np.