बेइजिङ । मध्यपूर्व र फारसको खाडी क्षेत्रमा पुनः तनाव बढिरहेका बेला चीनले सम्बन्धित सबै पक्षलाई सैन्य तथा आर्थिक टकरावको चक्रबाट बाहिर निस्केर तत्काल संवाद र वार्तामा फर्कन आग्रह गरेको छ।

चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीले कुवेतका विदेशमन्त्री शेख जर्राह जाबेर अल-अहमद अल-सबाहसँगको भेटमा मध्यपूर्व र खाडी क्षेत्र फेरि एकपटक निर्णायक र संवेदनशील मोडमा पुगेको बताएका हुन्। उनका अनुसार क्षेत्रीय संकटलाई थप गहिरिन नदिन तनाव न्यूनीकरण र कूटनीतिक समाधानलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने आवश्यकता बढेको छ।

चीनले पछिल्लो समय इरानसँग जोडिएको क्षेत्रीय द्वन्द्व, समुद्री सुरक्षाको चुनौती र फारसको खाडीमा बढ्दो आर्थिक तथा राजनीतिक तनावप्रति लगातार चासो व्यक्त गर्दै आएको छ। वाङले पुरानै ढाँचाको प्रतिशोध र प्रतिकारले समस्याको समाधान नदिने संकेत गर्दै सम्बन्धित पक्षहरूलाई वार्ता र वार्ताकै माध्यमबाट समाधान खोज्न आग्रह गरेका छन्।

कुवेतसँग सहकार्य बढाउन चीन तयार

भेटवार्ताका क्रममा वाङ यीले कुवेतसँग सहकार्य थप सुदृढ बनाउन चीन तयार रहेको बताएका छन्। चीनले खाडी क्षेत्रमा शान्ति, स्थिरता र क्षेत्रीय सुरक्षाका लागि कुवेतलगायतका मुलुकसँग समन्वय बढाउने चाहना पनि व्यक्त गरेको छ। कुवेती विदेशमन्त्रीको चीन भ्रमणका लागि यसअघि नै चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले औपचारिक जानकारी दिएको थियो।

चीनको यो कूटनीतिक सक्रियता अमेरिका–इरान सम्बन्ध थप तनावपूर्ण बन्दै गएका बेला देखिएको हो। पछिल्ला घटनाक्रमले फारसको खाडी र विशेषगरी होर्मुज जलमार्गको सुरक्षा पुनः अन्तर्राष्ट्रिय चिन्ताको विषय बनेको छ।

होर्मुजको तनावले बढायो विश्वव्यापी चिन्ता

फारसको खाडीलाई विश्व बजारसँग जोड्ने सबैभन्दा महत्वपूर्ण समुद्री मार्गमध्ये एक मानिने होर्मुज जलडमरूमध्यमा तनाव बढ्दा विश्व ऊर्जा बजार र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा समेत असर पर्न सक्ने चिन्ता छ।

हालैका घटनाक्रममा इरानमाथि आर्थिक दबाब र क्षेत्रीय तनावसँगै समुद्री यातायातको सुरक्षाबारे प्रश्न उठेका छन्। केही खाडी मुलुकले इरानसँग आर्थिक तथा वित्तीय कारोबारमा कडाइ गरेका छन् भने होर्मुज क्षेत्रमा जहाजमाथि आक्रमण र समुद्री सुरक्षासम्बन्धी घटनाले क्षेत्रीय अस्थिरता थप गहिरिएको छ।

यसैबीच, चीनले क्षेत्रीय संकटलाई थप विस्तार हुन नदिन संवाद र वार्तालाई नै प्रमुख विकल्पका रूपमा अघि सारेको छ।

विश्लेषकहरूले पनि चीनको पछिल्लो कूटनीतिक सन्देशलाई केवल इरान र अमेरिकाबीचको तनावसँग मात्र नभई विश्व ऊर्जा आपूर्ति, समुद्री व्यापार र खाडी क्षेत्रमा चीनको बढ्दो आर्थिक हितसँग जोडेर हेरिरहेका छन्। चीनका लागि होर्मुज जलमार्गमा दीर्घकालीन अवरोध हुनु ऊर्जा आपूर्ति र व्यापारिक हितका दृष्टिले समेत गम्भीर चुनौती बन्न सक्छ।

यसकारण बेइजिङले अहिले फेरि एकपटक स्पष्ट सन्देश दिएको छ—मध्यपूर्वको संकटको समाधान सैन्य वा आर्थिक टकरावको विस्तारमा होइन, तनाव घटाएर वार्ता र कूटनीतिको बाटोमा फर्कनुमा छ।

Originally published on abcnews.com.np.