वासिङ्टन डीसी । अमेरिकाका विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले सहयोगी मुलुकका विदेशमन्त्रीहरूलाई वासिङ्टनले तत्काल इरानमाथि नयाँ सैन्य आक्रमण गर्ने योजना नराखेको जानकारी दिएका छन्। बरु अमेरिकाले इरानमाथि आर्थिक दबाब, समुद्री निगरानी र हर्मुज जलघाँटी हुँदै हुने पेट्रोलियम आपूर्तिमा आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्ने रणनीतिलाई प्राथमिकता दिएको बताइएको छ।

‘एक्सियोस’का अनुसार ट्रम्प प्रशासनले तत्काल ठूलो सैन्य कारबाहीमा फर्किनुभन्दा इरानको आर्थिक स्रोत र राजस्वमाथि दबाब बढाउने नीति अपनाएको छ। यद्यपि, इरानले पहिले आक्रमण गरेमा भने सैन्य विकल्प खुला राखिएको अमेरिकी अधिकारीहरूले बताएका छन्।

अमेरिकी प्रशासनले इरानको तेल निर्यातमा गिरावट आएको तथा हर्मुज जलघाँटीमार्फत अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा आपूर्तिमा अवरोध सिर्जना गर्ने तेहरानको क्षमता कमजोर भएको दाबी गरेको छ। यससँगै इरानसँग व्यापारिक सम्बन्ध कायम राख्ने विदेशी मुलुक र कम्पनीहरूमाथिसमेत प्रतिबन्धात्मक दबाब बढाउने नीति अघि सारिएको जनाइएको छ।

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले इरानलाई आणविक हतियार प्राप्त गर्न नदिने राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको नीति दोहोर्‍याउँदै इरानी शासनको वित्तीय स्रोत कमजोर पार्ने रणनीति अपनाइएको जनाएको छ। ‘एक्सियोस’का अनुसार यो नीति आगामी नोभेम्बरमा हुने अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनसम्म निरन्तर रहने सम्भावना छ।

हर्मुजमा पारवहन व्यवस्थापनबारे वार्ता

यसैबीच, इरान र ओमानबीच हर्मुज जलघाँटीमा समुद्री पारवहन व्यवस्थापनका विषयमा वार्ता भएको बताइएको छ। दुवै पक्षले अस्थायी नौवहन मार्ग सञ्चालन गर्ने तथा समुद्री खानी हटाउन संयुक्त प्रयास गर्ने विषयमा सहमति गरेका छन्।

तर सामान्य व्यावसायिक जहाज सञ्चालन भने अझै पूर्ण रूपमा सामान्य बन्न नसकेको जनाइएको छ। मंगलबार ओमाननजिकै एउटा तेल ट्यांकरमा अज्ञात प्रक्षेप्य प्रहार भएको घटनाले क्षेत्रीय समुद्री सुरक्षाप्रति थप चिन्ता बढाएको छ।

प्रत्यक्ष वार्ता नभए पनि कूटनीतिक प्रयास जारी

अमेरिका र इरानबीच औपचारिक प्रत्यक्ष वार्ता सुरु नभए पनि विभिन्न माध्यम र ‘ब्याक च्यानल’मार्फत कूटनीतिक सम्पर्क जारी रहेको बताइएको छ।

यसले वासिङ्टनको तत्कालीन रणनीति स्पष्ट संकेत गर्छ—इरानमाथि सैन्य दबाबको विकल्प खुला राख्दै तत्कालका लागि आर्थिक नाकाबन्दी, प्रतिबन्ध, समुद्री निगरानी र कूटनीतिक दबाबमार्फत तेहरानलाई कमजोर बनाउने।

हर्मुज जलघाँटी विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिको महत्वपूर्ण मार्ग भएकाले अमेरिका–इरान तनावको आगामी दिशा केवल दुई देशको सम्बन्धमा सीमित रहने छैन। यसले अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजार, समुद्री व्यापार र मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्थामाथि समेत प्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्नेछ।

Originally published on abcnews.com.np.