बुधबार आएको विनाशकारी भोटेकोसी बाढीले रसुवा र नुवाकोटसहितका जिल्लामा विद्युत् पूर्वाधार तथा जलविद्युत् आयोजनामा ठूलो क्षति पुर्‍याएपछि प्रभावित क्षेत्र अँध्यारो भएका थिए। बाढीका कारण जलविद्युत् आयोजनामा कार्यरत कर्मचारी, कामदार तथा स्थानीयसमेत सम्पर्कविहीन भएका छन्।

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका कामु प्रबन्ध निर्देशक दीर्घायुकुमार श्रेष्ठले बाढीका कारण ४३० मेगावाटभन्दा बढी विद्युत् प्रणालीबाट बाहिरिए पनि देशभर मागअनुसार लोड व्यवस्थापन गर्न सफल भएको जानकारी दिनुभयो।

नुवाकोटमा वैकल्पिक व्यवस्थाबाट विद्युत् प्रवाह

प्राधिकरणका प्रवक्ता राजन ढकालका अनुसार नुवाकोटमा बिहीबार दिउँसोसम्म करिब ९० प्रतिशत विद्युत् प्रवाह पुनःस्थापना गरिएको छ।

त्रिशूली पारिपट्टि भने विद्युत् आपूर्ति अझै अवरुद्ध रहेको छ। सडक तथा पुल बगेपछि धादिङको सल्यानटारबाट फिड गराएर नुवाकोटमा वैकल्पिक रूपमा विद्युत् प्रवाह सुरु गरिएको ढकालले बताउनुभयो।

‘त्रिशूली पारिपट्टि अहिले बिजुली प्रवाह नहुँदा आइसोलेटेड अवस्थामा छ। बाटो र पुल बगाएपछि धादिङ सल्यानटारबाट फिड गराएर बिहीबारै विद्युत् प्रवाह थालियो,’ उहाँले भन्नुभयो।

धुन्चेमा विद्युत् पुर्‍याउन विभिन्न विकल्प

रसुवामा भने शतप्रतिशत विद्युत् आपूर्ति अवरुद्ध भएको छ। बाढीले विद्युत् पूर्वाधारमा क्षति पुर्‍याएकाले वैकल्पिक माध्यमबाट समेत विद्युत् पुर्‍याउन कठिन भइरहेको प्राधिकरणले जनाएको छ।

प्राधिकरणले ६६ केभी प्रसारण लाइनमार्फत चिलिमेबाट आएको त्रिशूली प्रणाली प्रयोग गर्ने विकल्प अघि सारेको छ। तर बेत्रावती क्षेत्रमा ५–७ वटा टावर बाढीले बगाएकाले सडक खुलेपछि मात्र यो विकल्प तत्काल सञ्चालनमा ल्याउन सकिने अवस्था छ।

त्यस्तै, साञ्जेन पावर हाउसलाई आइसोलेटेड मोडमा सञ्चालन गरेर हाकु क्षेत्रमा एयरलिफ्टमार्फत पोल तथा आवश्यक सामग्री पुर्‍याई ८–१० वटा पोल जोडेर विद्युत् प्रवाह गर्ने अर्को विकल्पमा पनि प्राधिकरणले काम गरिरहेको छ।

नुवाकोटबाटै रसुवातर्फ एउटा फिडर लैजान सकिने सम्भावनाबारे समेत प्राविधिक टोलीले अध्ययन गरिरहेको प्रवक्ता ढकालले बताउनुभयो।

‘खोला किनार हुँदै एउटा फिडर लैजान सकिने सम्भावना छ। शुक्रबार बिहान पाँच बजे नै प्राविधिकहरूलाई त्यस क्षेत्रमा खटाइसकिएको छ। उनीहरूले स्थलगत मूल्यांकन गरिरहेका छन्,’ उहाँले भन्नुभयो।

यीमध्ये उपयुक्त विकल्पमार्फत शनिबारसम्म रसुवाको धुन्चेमा विद्युत् सेवा पुनःस्थापना गर्ने प्राधिकरणको लक्ष्य छ।

त्रिशूली–३ एमा फसेका कर्मचारीको उद्धारमा कठिनाइ

यसैबीच प्राधिकरणले त्रिशूली करिडोरमा बाढीपछि सम्पर्कविहीन भएका कर्मचारी, कामदार तथा स्थानीयको उद्धारका लागि सुरक्षा निकायसँग समन्वय गरिरहेको जनाएको छ।

कामु प्रबन्ध निर्देशक श्रेष्ठका अनुसार त्रिशूली–३ ए जलविद्युत् आयोजनामा ३०–३५ जना कर्मचारी फसेका छन्। उनीहरूको उद्धारका लागि आयोजनाको गुगल म्याप, ड्रइङ तथा आवश्यक विवरण उद्धार टोलीलाई उपलब्ध गराइएको छ।

उद्धारकर्ता पुग्ने स्थान नै बाढीले पूर्णरूपमा परिवर्तन गरिदिएकाले उद्धारमा कठिनाइ भइरहेको उहाँले बताउनुभयो।

‘हिजो दुई राउन्ड हेलिकप्टर सेनाले लगेर प्रयास गरेको थियो, तर सम्भव भएन। त्यसपछि प्लान्ट मेनेजरलाई सेनासँगै पठायौँ,’ श्रेष्ठले भन्नुभयो।

एक्सेस टनेलबाट उद्धार गर्ने प्रयास पनि सफल हुन सकेन। त्यसपछि केबल डक्टमा प्वाल पारेर उद्धार गर्ने प्रयास गरिएको थियो। त्यो प्रयाससमेत सफल नभएपछि वैकल्पिक उपाय खोजिएको प्राधिकरणले जनाएको छ।

उद्धारका लागि पर्वतारोही, थप एक्स्काभेटर तथा अन्य आवश्यक उपकरण प्रभावित क्षेत्रमा पठाइएको छ। आयोजनाभित्र अक्सिजन पुर्‍याउन प्वाल पार्ने प्रयाससमेत भइरहेको छ।

‘जलविद्युत् परियोजनामा प्वाल पारेर अक्सिजन छिराउने प्रयास गरिरहेका छौँ। आजदेखि डेडिकेटेड हेलिकप्टर त्यहाँ पठाइसकेका छौँ,’ श्रेष्ठले भन्नुभयो।

प्राधिकरणले सुरक्षा निकायसँग निरन्तर समन्वय गर्दै फसेका कर्मचारीको उद्धारलाई प्राथमिकतामा राखेको जनाएको छ।