काठमाडौँ । प्रधानमन्त्री **वालेन्द्र शाह (बालेन)**ले आज नेपालका लागि भारत र चीनका राजदूतसँग छुट्टाछुट्टै भेटवार्ता गर्ने भएका छन्। प्रधानमन्त्रीको कूटनीतिक सक्रियता बढिरहेका बेला हुन लागेको यी भेटवार्तालाई नेपालका दुई प्रमुख छिमेकीसँगको सम्बन्धका दृष्टिले अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ।

परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार प्रधानमन्त्री शाहले सिंहदरबारस्थित प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा भारतीय र चिनियाँ राजदूतसँग छुट्टाछुट्टै भेटवार्ता गर्नेछन्।

प्रधानमन्त्री शाह र नेपालका लागि भारतीय राजदूत नवीन श्रीवास्तवबीच सोमबार बिहान ११ बजे भेटवार्ता हुने तय भएको छ। भारतीय राजदूतसँगको भेटपछि प्रधानमन्त्रीले नेपालका लागि चिनियाँ राजदूतसँग भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रम छ।

दुवै भेटवार्तामा नेपाल–भारत र नेपाल–चीन सम्बन्धका समसामयिक विषय, द्विपक्षीय सहकार्य तथा आपसी हितका विषयमा छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ। यद्यपि भेटवार्ताको विस्तृत कार्यसूची भने सार्वजनिक गरिएको छैन।

प्रधानमन्त्री बनेपछि पहिलो चरणमा सामूहिक भेट

प्रधानमन्त्री शाहले गत चैत १३ गते प्रधानमन्त्रीको पदभार ग्रहण गरेपछि नेपालमा रहेका विदेशी कूटनीतिज्ञसँग सामूहिक रूपमा भेटवार्ता गरेका थिए।

त्यस क्रममा चैत २५ गते राजदूत तथा कूटनीतिक नियोगका प्रमुखहरूले प्रधानमन्त्री शाहलाई बधाई दिँदै सफल कार्यकालको शुभकामना दिएका थिए।

त्यतिबेला प्रधानमन्त्री शाहले नेपालका कूटनीतिक साझेदारसँग सम्बन्ध विस्तार र सहकार्यलाई प्राथमिकतामा राख्ने संकेत गरेका थिए।

तर उनले सुरुमा विदेशी राजदूत तथा कूटनीतिक नियोगका प्रमुखसँग छुट्टाछुट्टै भेटवार्ता नगर्ने नीति लिएका थिए।

एडीबी अध्यक्षसँगको भेटपछि कूटनीतिक भेटघाटमा परिवर्तन

प्रधानमन्त्री शाहले पछिल्लो समय भने विदेशी उच्च अधिकारीसँग एक्लाएक्लै भेटवार्ता गर्ने क्रम अघि बढाएका छन्।

गत असार २३ गते उनले एसियाली विकास बैंकका अध्यक्ष मासातो कान्दासँग सिंहदरबारमा छुट्टाछुट्टै भेटवार्ता गरेका थिए।

उक्त भेटमा नेपालको विकास, आर्थिक सहयोग तथा विकास साझेदारीका विषयमा छलफल भएको थियो।

एडीबी अध्यक्षसँगको भेटपछि प्रधानमन्त्री शाहले विदेशी कूटनीतिज्ञसँग द्विपक्षीय रूपमा छलफल गर्ने अभ्यासलाई अघि बढाएको देखिन्छ।

आज हुने भारतीय र चिनियाँ राजदूतसँगका भेटवार्ता त्यसैको अर्को महत्वपूर्ण चरणका रूपमा हेरिएको छ।

भोलि अमेरिकी दूतावासका उच्च अधिकारीसँग भेट

प्रधानमन्त्री शाहको कूटनीतिक भेटघाट आजमा मात्र सीमित छैन।

भारतीय र चिनियाँ राजदूतसँग भेटवार्ता गरेपछि मंगलबार अमेरिकी दूतावासका उच्च अधिकारीसँग पनि प्रधानमन्त्रीको भेटवार्ता हुने कार्यक्रम तय भएको छ।

यसले प्रधानमन्त्री शाहले आफ्नो सरकारको विदेश नीति तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका विषयमा प्रमुख शक्ति राष्ट्रका प्रतिनिधिसँग प्रत्यक्ष संवादलाई प्राथमिकता दिन थालेको संकेत गरेको छ।

विशेषगरी नेपालका लागि भारत, चीन र अमेरिकासँगको सम्बन्ध रणनीतिक तथा आर्थिक दृष्टिले महत्वपूर्ण भएकाले तीनवटै मुलुकका प्रतिनिधिसँग छोटो अवधिमै हुन लागेको उच्चस्तरीय संवादलाई चासोका साथ हेरिएको छ।

भारत र चीनसँगको सम्बन्धमा संवेदनशील विषय

नेपालको विदेश नीतिमा भारत र चीनसँगको सम्बन्धलाई विशेष महत्व दिइन्छ। भौगोलिक रूपमा नेपालका दुई प्रमुख छिमेकी मात्र नभई व्यापार, पारवहन, ऊर्जा, पूर्वाधार, लगानी र विकास साझेदारीमा दुवै मुलुक नेपालको महत्वपूर्ण साझेदार हुन्।

त्यसैले प्रधानमन्त्री शाहले दुवै देशका राजदूतसँग छुट्टाछुट्टै भेटवार्ता गर्नुलाई नियमित कूटनीतिक संवादभन्दा व्यापक सन्दर्भमा समेत हेरिएको छ।

नेपाल–भारत सम्बन्धमा व्यापार, ऊर्जा, पूर्वाधार, सीमासम्बन्धी विषय तथा द्विपक्षीय आर्थिक सहकार्य महत्वपूर्ण छन् भने नेपाल–चीन सम्बन्धमा पूर्वाधार, व्यापार, पर्यटन, लगानी तथा विकास परियोजना प्रमुख विषयका रूपमा रहने गरेका छन्।

यद्यपि आजका भेटवार्तामा कुन–कुन विषय औपचारिक रूपमा उठ्नेछन् भन्नेबारे परराष्ट्र मन्त्रालयले विस्तृत जानकारी दिएको छैन।

विदेश नीतिमा प्रधानमन्त्रीको प्रत्यक्ष सक्रियता

प्रधानमन्त्री शाहले पदभार ग्रहण गरेयता आन्तरिक प्रशासन र सुशासनका विषयसँगै अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा पनि चासो देखाउँदै आएका छन्।

प्रधानमन्त्री कार्यालयमा विदेशी प्रतिनिधिसँग प्रत्यक्ष संवाद गर्ने क्रम बढ्नुले सरकारको विदेश नीति सञ्चालनमा प्रधानमन्त्रीको प्रत्यक्ष भूमिका बढ्दै गएको देखिन्छ।

भारत, चीन र अमेरिकाका प्रतिनिधिसँग लगातार भेटवार्ता हुनु नेपालको त्रिदेशीय कूटनीतिक सन्तुलनका दृष्टिले पनि महत्वपूर्ण छ।

नेपालले लामो समयदेखि छिमेकी भारत र चीनसँग सन्तुलित सम्बन्ध कायम राख्दै अमेरिकालगायत अन्य विकास साझेदारसँग सहकार्य गर्दै आएको छ। नयाँ सरकारको विदेश नीतिले यही सन्तुलनलाई कसरी अघि बढाउँछ भन्ने विषयमा पनि यी भेटवार्ताबाट संकेत प्राप्त हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।

अबको चासो : भेटवार्ताको एजेन्डा

आज भारतीय र चिनियाँ राजदूतसँग हुने छुट्टाछुट्टै भेटवार्तापछि प्रधानमन्त्री शाहको विदेश नीति प्राथमिकताबारे थप स्पष्टता आउने अपेक्षा गरिएको छ।

विशेषगरी नेपालको आर्थिक हित, विकास साझेदारी, ऊर्जा सहकार्य, व्यापार तथा पारवहन, क्षेत्रीय कूटनीति र राष्ट्रिय हितसँग जोडिएका विषयमा प्रधानमन्त्रीले कस्तो धारणा राख्छन् भन्नेमा चासो छ।

भोलि अमेरिकी दूतावासका उच्च अधिकारीसँग हुने भेटले पनि सरकारको अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारीप्रतिको दृष्टिकोण बुझ्न थप आधार दिनेछ।

यसरी छोटो अवधिमा भारत, चीन र अमेरिकाका प्रतिनिधिसँग उच्चस्तरीय संवाद अघि बढाउन लागेका प्रधानमन्त्री शाहको पछिल्लो कूटनीतिक सक्रियतालाई सरकारले विदेश नीतिलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाउन थालेको संकेतका रूपमा लिन सकिन्छ।

Originally published on abcnews.com.np.