काठमाडौं । साढे पाँच महिनापछि स्वदेश फर्किएका नेपाली कांग्रेसका नेता तथा पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले आफ्नो राजनीतिक अनुभव आगामी पुस्ताका लागि उपयोगी बनाउन आफू प्रतिबद्ध रहेको बताएका छन्।

बिहीबार स्वदेश फर्किएलगत्तै चारबुँदे अपिल सार्वजनिक गर्दै देउवाले आफू अब केवल नेताको भूमिकामा नभई मुलुकको आजीवन नागरिकका रूपमा देश र जनताको सेवामा रहने बताएका छन्।

देउवाले आफ्नो राजनीतिक अनुभव राज्य र नेपाली कांग्रेस दुवैले उपयोग गर्न सक्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्। आफ्नो राजनीतिक जीवनबाट प्राप्त अनुभव नयाँ पुस्तासँग बाँड्नु आफ्नो दायित्व भएको उनको भनाइ छ।

‘मैले राजनीतिक रूपमा लिनुपर्ने केही छैन, तर मेरो विगतको अनुभव मुलुक र पार्टीले लिन सक्नुपर्छ र त्यो अनुभव नयाँ पुस्तालाई शेयर गर्नु मेरो दायित्व पनि हो। नेपाली कांग्रेसप्रतिको मेरो अटुट विश्वास र माया कहिल्यै कम हुने छैन।’

युवा र अनुभवी पुस्ताबीच सन्तुलन आवश्यक

देउवाले नेपाली कांग्रेसलाई आगामी दिनमा युवा र अनुभवी पुस्ताबीचको सन्तुलन कायम गर्दै अघि बढाउनुपर्ने बताएका छन्।

युवापुस्ता नेतृत्वमा आउनुपर्ने आवश्यकता स्वीकार गर्दै उनले त्यसको अर्थ पुराना पुस्ताका सबै नेता खराब थिए भन्ने भाष्य निर्माण गर्न नहुने स्पष्ट पारे।

उनका अनुसार नयाँ पुस्तालाई अवसर दिनु र पुरानो पुस्ताको अनुभवलाई उपयोग गर्नु एकअर्काका विरोधी विषय होइनन्। बरु दुवै पुस्ताबीचको सहकार्यबाट पार्टीलाई थप सुदृढ बनाउन सकिने उनको धारणा छ।

‘पार्टीका साथीहरू निराश छन्’

देउवाले पछिल्लो समय नेपाली कांग्रेसका नेता तथा कार्यकर्तामा निराशा देखिएको उल्लेख गर्दै उनीहरूको मनोबल बढाउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्।

उनले पार्टीभित्र विभिन्न कारणले कमजोर बनेको मनोबललाई पुनः उकास्दै नेता–कार्यकर्ताको भावनालाई एक ठाउँमा जोड्नुपर्ने समय आएको बताएका छन्।

‘पार्टीका साथीहरू अहिले निराश भएको अवस्था छ। उनीहरूको मनोबल बढ्ने गरी पार्टीभित्रका साथीहरूको भावनालाई पुनः एक पटक जोड्नुपर्ने समय आएको छ।’

यसका लागि कांग्रेसका सम्पूर्ण नेता तथा कार्यकर्तालाई एकताबद्ध भएर अघि बढ्न उनले अपिल गरेका छन्।

‘जटिल राजनीतिक घटनामा मिलाप गराएको अनुभव छ’

देउवाले आफ्नो लामो राजनीतिक यात्राका क्रममा मुलुकका विभिन्न जटिल राजनीतिक परिस्थितिको सामना गरेको स्मरण गरेका छन्।

माओवादी सशस्त्र द्वन्द्वदेखि त्यसपछिका राजनीतिक घटनाक्रम र नेपाली कांग्रेसभित्रका विवाद व्यवस्थापनसम्म आफूले भूमिका खेलेको उल्लेख गर्दै उनले त्यही अनुभव आगामी पुस्तालाई हस्तान्तरण गर्ने बताएका छन्।

‘विगतमा माओवादीको सशस्त्र द्वन्द्वदेखि मुलुकका जटिल राजनीतिक घटनाक्रमहरूका साथै नेपाली कांग्रेसभित्रका विवादहरूमा मिलाप गराएको मेरो अनुभव छ।’

उनका अनुसार राजनीतिक नेतृत्वमा पुस्तान्तरण हुँदै गर्दा विगतका अनुभव, संघर्ष र संस्थागत ज्ञान नयाँ पुस्तासम्म पुर्‍याउनु पनि पुरानो पुस्ताको जिम्मेवारी हो।

‘चुकेका छौँ भने पुनः उठ्नेछौँ’

देउवाले कांग्रेसले आफ्ना कमजोरीको आत्मसमीक्षा गर्दै आवश्यक सुधारका लागि प्रतिबद्ध हुनुपर्ने बताएका छन्।

उनले विगतका कमजोरीलाई लुकाउने वा त्यसको बचाउ गर्नेभन्दा गल्ती स्वीकार गरेर सुधारको बाटोमा अघि बढ्नुपर्ने धारणा राखेका छन्।

‘यदि हामी कतै विचलित भएका छौं भने सुधार गर्नेछौं, यदि कतै चुक्यौं भने पुनः उठ्नेछौं।’

उनले कांग्रेसको आगामी यात्रा निरन्तर सुधारको यात्रा हुने बताएका छन्। पार्टीको बाटो तय गर्दा तराईदेखि हिमालसम्मका नागरिकका सुझाव, अपेक्षा र आकांक्षालाई मार्गदर्शक बनाउनुपर्ने उनको भनाइ छ।

‘नेता बनेर होइन, आजीवन नागरिक बनेर फर्किएको छु’

साढे पाँच महिनापछि नेपाल फर्किएका देउवाले आफ्नो अपिलमा आफूलाई अब केवल राजनीतिक नेताका रूपमा मात्र प्रस्तुत नगर्ने सन्देश दिएका छन्।

उनले आफूलाई ‘महान् राष्ट्रको आजीवन नागरिक’ का रूपमा परिभाषित गर्दै देश र जनताको सेवामा विनम्रता, समर्पण र प्रेमका साथ रहने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

‘म नेता बनेर होइन, यस महान् राष्ट्रको आजीवन नागरिक बनेर फर्किएको छु—विनम्रता, समर्पण र प्रेमका साथ सेवा गर्न तत्पर।’

यो भनाइलाई देउवाको राजनीतिक जीवनको नयाँ चरणप्रतिको संकेतका रूपमा समेत हेरिएको छ। पार्टीको नेतृत्वमा आफ्नो भूमिकाभन्दा बाहिर रहेर अनुभव, सुझाव र मार्गदर्शनमार्फत नयाँ पुस्तालाई सहयोग गर्ने उनको सन्देश देखिन्छ।

साढे पाँच महिनासम्म विदेशमा रहेका देउवा बिहीबार काठमाडौं फर्किएका हुन्। लामो समयपछि स्वदेश फर्किएसँगै उनले सार्वजनिक गरेको अपिलमा व्यक्तिगत राजनीतिक महत्वाकांक्षाभन्दा पार्टीको एकता, पुस्तान्तरण, अनुभव हस्तान्तरण र मुलुकको हितलाई प्राथमिकता दिएका छन्।

उनको सन्देशमा एकातिर नयाँ पुस्तालाई अघि बढाउनुपर्ने स्वीकारोक्ति छ भने अर्कोतर्फ पुरानो पुस्ताको अनुभवलाई अस्वीकार गर्न नहुने चेतावनी पनि छ।

देउवाको अपिलको मूल सन्देश यही देखिन्छ—नेतृत्वमा पुस्तान्तरण आवश्यक भए पनि अनुभवको हस्तान्तरण त्यत्तिकै आवश्यक छ।

उनले कांग्रेसलाई निराशाबाट बाहिर निकाल्दै युवा र अनुभवी पुस्तालाई जोडेर अघि बढाउनुपर्नेमा जोड दिएका छन्। साथै, पार्टीले विगतका कमजोरीबाट सिक्दै आत्मसमीक्षा, सुधार र एकताको बाटो रोज्नुपर्ने बताएका छन्।

देउवाको स्वदेश फिर्तीसँगै कांग्रेसको आन्तरिक राजनीतिमा नयाँ बहस सुरु भएका बेला उनको यो अपिलले आगामी दिनमा उनको भूमिका सक्रिय नेतृत्वभन्दा अनुभव र मार्गदर्शनको केन्द्रमा रहने हो कि पुनः प्रत्यक्ष राजनीतिक हस्तक्षेपमा विस्तार हुने हो, भन्ने प्रश्नलाई पनि खुला राखेको छ।

उनले राष्ट्र, राष्ट्रियता, लोकतन्त्र र विधिको शासनप्रति आफ्नो अटुट प्रतिबद्धता दोहोर्‍याएका छन्।