चितवन । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जले आइतबार नियन्त्रणमा लिएको एक भाले बाघलाई पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज पठाएको छ। निकुञ्जमा बाघ राख्ने खोरको अभाव भएपछि नियन्त्रणमा लिइएको बाघलाई पर्सा पठाइएको हो।

निकुञ्जका सूचना अधिकारी अविनास थापामगरका अनुसार शुक्रबार राप्ती नगरपालिका–१ मा देखिएको करिब चार वर्षको भाले बाघलाई आइतबार बिहान डार्ट गरी नियन्त्रणमा लिइएको थियो।

बाघलाई नियन्त्रणमा लिएपछि चितवनमै राख्न खोर उपलब्ध नभएपछि पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज पठाइएको उनले बताए।

चितवनका खोरमा सात बाघ

थापामगरका अनुसार चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जले समस्याग्रस्त बाघलाई नियन्त्रणमा लिएर आवश्यक व्यवस्थापनका लागि खोरमा राख्दै आएको छ। तर अहिले निकुञ्जका विभिन्न स्थानमा रहेका खोरमा सात वटा बाघ छन्।

निकुञ्जको मुख्यालय कसरामा तीन, देवनगरमा दुई र सौराहामा दुई वटा बाघ राखिएका छन्। तीमध्ये पाँच वटा भाले र दुई वटा पोथी छन्।

खोरको संख्या सीमित भएकाले समस्याग्रस्त बाघ नियन्त्रण र व्यवस्थापनमा चुनौती थपिएको थापामगरले बताए।

जुनसुकै बेला थप बाघ नियन्त्रण गर्नुपर्ने अवस्था

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज वरिपरि बाक्लो बस्ती रहेकाले मानव–बाघ द्वन्द्वका घटना बढ्दा जुनसुकै बेला थप बाघ नियन्त्रणमा लिनुपर्ने अवस्था आउन सक्ने निकुञ्जको भनाइ छ।

तर नियन्त्रणमा लिइएका बाघ राख्ने पर्याप्त संरचना नहुँदा व्यवस्थापनमा समस्या हुने गरेको छ। थापामगरका अनुसार चितवनमा खोर थपिँदै गएपछि बाघका लागि पर्याप्त आहारा व्यवस्थापन गर्नसमेत कठिन हुँदै गएको छ।

“खोरको अभावले समस्याग्रस्त बाघ व्यवस्थापनमा चुनौती थपिएको छ,” थापामगरले बताए।

सातमध्ये एक बाघ बाँकेबाट ल्याइएको

निकुञ्जका खोरमा रहेका सात बाघमध्ये एउटा बाँकेबाट ल्याइएको हो। अन्य बाघ भने चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा आसपासका मध्यवर्ती क्षेत्रबाट समस्याग्रस्त भएपछि नियन्त्रणमा लिइएका हुन्।

समस्याग्रस्त बाघलाई नियन्त्रणमा लिएर खोरमा राख्ने व्यवस्था गरिए पनि लामो समयसम्म खोरमै राख्नुपर्ने अवस्था आएमा त्यसको आहारा, स्वास्थ्य तथा अन्य व्यवस्थापनमा थप स्रोत आवश्यक पर्ने निकुञ्जको भनाइ छ।

चितवनमा १४५ बाघ

पछिल्लो बाघ गणनाअनुसार चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा १४५ वटा बाघ छन्। यो नेपालका राष्ट्रिय निकुञ्जमध्ये सबैभन्दा धेरै बाघ रहेको क्षेत्र हो।

निकुञ्ज वरिपरि मानव बस्ती विस्तार हुँदै गएको र वन्यजन्तुको बासस्थानसँग मानव गतिविधि नजिकिँदै गएकाले आगामी दिनमा मानव–बाघ द्वन्द्वका घटना थपिन सक्ने चुनौती छ।

त्यस्तो अवस्थामा समस्याग्रस्त बाघलाई नियन्त्रणमा लिएर सुरक्षित व्यवस्थापन गर्न पर्याप्त खोर र पूर्वाधार आवश्यक हुने भए पनि हालकै संरचना पर्याप्त नरहेको निकुञ्जका अधिकारीहरूको भनाइ छ।

आइतबार नियन्त्रणमा लिइएको बाघलाई पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज पठाइएको घटनाले पनि चितवनमा समस्याग्रस्त बाघ व्यवस्थापनका लागि थप पूर्वाधार आवश्यक रहेको देखाएको छ।

Originally published on abcnews.com.np.