अमेरिका । एक नेपाली दिदीभाइको टोलीले आईटीयू एआई एन्ड स्पेस कम्प्युटिङ च्यालेन्ज २०२६ मा कास्य पदक जितेको छ । संयुक्त राष्ट्रसंघको ‘एआई फर गुड’ पहलअन्तर्गत आयोजित यस विश्वव्यापी प्रतियोगितामा उनीहरूले ट्र्याक ३, ‘स्पेस इन्टेलिजेन्स फर रेजिलिएन्ट सिटिज’ मा विश्वमा ७औं स्थान प्राप्त गरे ।

हिट स्केप नामको यो टोलीमा म्याकालेस्टर कलेजमा भर्ना हुन लागेका १९ वर्षीय जेनिश बुढाथोकी र उनकी २६ वर्षीया दिदी जस्ना बुढाथोकी सहभागी थिए । जस्ना अमेजनमा सफ्टवेयर डेभलपमेन्ट इन्जिनियरका रूपमा कार्यरत छिन् र भर्खरै कोलम्बिया विश्वविद्यालयबाट स्नातक गरेकी हुन् । दुवैजना ललितपुरको रातो बाङ्गला स्कूलका पूर्वछात्र हुन् ।

यस प्रतियोगितामा विश्वभरका पेशेवर तथा स्नातकस्तरीय टोलीहरूबाट १०० भन्दा बढी आवेदन परेका थिए । हिट स्केपको परियोजनाले छिमेक तहमा भूमि सतहको तापक्रम मापन गर्न स्याटेलाइट तस्बिरको उपयोग गर्यो, जसको मुख्य उद्देश्य अत्यधिक गर्मीबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित सहरी क्षेत्रहरू पहिचान गर्नु थियो । टोलीको दृष्टिकोणले भौतिकी-आधारित मोडेलिङ र मेसिन लर्निङको संयोजन गर्यो र प्रतियोगिताको अन्तिम लिडरबोर्डमा १०० मध्ये ९९.१५ को बायस रेटिङ हासिल गर्यो।

परियोजना नेतृत्व र कार्य विभाजन

जेनिशले प्रतियोगिताका दुवै चरणमा (प्रारम्भिक प्रस्तावदेखि अन्तिमसम्म) टोलीको नेतृत्व गरे। उनले यो सम्पूर्ण काम हाईस्कूल सकाएर म्याकालेस्टर जानुअघिको समयमा पूरा गरे । उनले आफ्नो ग्याप इयरमा ड्युक विश्वविद्यालयमा जलवायु डेटासेटमा काम गरेको अनुसन्धान अनुभव लिएर आएका थिए । जस्नाले परियोजनाको कोडिङ पक्षको नेतृत्व गर्दै टोलीको तापक्रम पूर्वानुमान परिष्कृत गर्न प्रयोग हुने मेसिन लर्निङ मोडेल निर्माण गरिन्।

प्रतिक्रिया

“मैले ड्युकमा जलवायु डेटासँग धेरै समय बिताइसकेको थिएँ, त्यसैले यो च्यालेन्ज देख्दा मैले कस्तो समस्या समाधान गर्न चाहन्छु भन्ने कुरा मलाई तुरुन्त थाहा भयो,” जेनिशले भने, “सुरुमा टोलीको नेतृत्व गर्न डर लाग्यो, तर एक पटक स्पष्ट योजना बनेपछि सबै काम गर्ने कुरामा केन्द्रित भयो। मैले यो परियोजनाबाट कुनै पनि कक्षाबाट जति सिकें, त्यत्तिकै सिकें।”

“मेरो काम मिलाउँदै धेरै राति ढिलोसम्म जाग्नु पर्यो, तर भाइसँग मिलेर केही बनाउन पाउनु (र उसलाई नेतृत्व गर्दै हेर्नु) सबै मेहनत सार्थक भयो,” जस्नाले भनिन्।

सम्मान र पुरस्कार

टोलीलाई जेनेभामा आयोजित एआई फर गुड ग्लोबल समिटमा सम्मानित गरिएको थियो र नगद पुरस्कार पनि प्रदान गरियो। जेनिश यस शरदमा म्याकालेस्टर कलेजमा आफ्नो पहिलो सेमेस्टर सुरु गर्दैछन् ।

Originally published on abcnews.com.np.