इरान–ओमानबीच होर्मुज जलमार्ग व्यवस्थापनमा नयाँ सहमति

काठमाडौं । इरान र ओमानबीच विश्वकै महत्वपूर्ण समुद्री व्यापारिक मार्गमध्ये एक होर्मुज जलमार्गमा जहाजहरूको आवागमन व्यवस्थापन तथा सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने नयाँ फ्रेमवर्कमा सहमति भएको छ। मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावबीच भएको उक्त सहमतिलाई क्षेत्रीय समुद्री सुरक्षा र ऊर्जा आपूर्तिसँग जोडेर हेरिएको छ।

इरानका उपविदेशमन्त्री काजिम गरिबाबादीका अनुसार प्रस्तावित नयाँ व्यवस्थाअन्तर्गत होर्मुज जलमार्गबाट सैन्य जहाजहरूको आवागमनलाई अनुमति नदिइने व्यवस्था गरिएको छ। दुई देशका उच्च कूटनीतिज्ञबीच भएको छलफलपछि यस सम्बन्धमा सहमति बनेको बताइएको छ।

सहमतिको प्रारम्भिक ढाँचाअनुसार ओमानको खाडीबाट पर्सियन खाडीतर्फ प्रवेश गर्ने व्यावसायिक जहाजहरू इरानी जलक्षेत्र हुँदै सञ्चालन हुनेछन्। त्यसैगरी, बाहिरिने जहाजका लागि इरान र ओमान दुवैको प्रादेशिक जलक्षेत्र समेटिने मार्ग तय गरिएको जनाइएको छ।

अमेरिकी प्रशासनको आपत्ति

यसैबीच, अमेरिकी प्रशासनले इरान र ओमानबीच जलमार्गको संयुक्त व्यवस्थापनसम्बन्धी केही प्रावधानप्रति असहमति जनाएको बताइएको छ। विशेषगरी, होर्मुज जलमार्गबाट बाहिरिने मार्गमा इरान र ओमानको संयुक्त नियन्त्रण रहने व्यवस्थालाई लिएर अमेरिकाले आपत्ति जनाएको समाचारमा उल्लेख छ।

यसअघि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ओमानको भूमिकाबारे कडा चेतावनी दिएको दाबीसमेत गरिएको छ। तनावपूर्ण कूटनीतिक वातावरणबीच ओमानले आफ्नो अडानमा केही लचकता देखाएको स्रोतहरूले बताएका छन्।

विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिमा महत्वपूर्ण मार्ग

होर्मुज जलमार्ग विश्वव्यापी ऊर्जा व्यापारका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण समुद्री मार्ग हो। पर्सियन खाडी क्षेत्रबाट विश्व बजारतर्फ ठूलो मात्रामा कच्चा तेल तथा अन्य ऊर्जा स्रोत यही मार्ग हुँदै ढुवानी हुने गर्छ।

यस मार्गमा अवरोध उत्पन्न भए अन्तर्राष्ट्रिय तेल आपूर्ति र विश्वव्यापी ऊर्जा बजारमा गम्भीर असर पर्न सक्ने चिन्ता रहँदै आएको छ। त्यसैले इरान र ओमानबीच भएको भनिएको नयाँ सहमतिलाई जलमार्गको सुरक्षा, व्यावसायिक जहाजको निर्बाध आवागमन र क्षेत्रीय तनाव व्यवस्थापनसँग जोडेर हेरिएको छ।

होर्मुज जलमार्गमा हुने पछिल्ला कूटनीतिक र सुरक्षा सम्बन्धी घटनाक्रमले मध्यपूर्वको शक्ति सन्तुलनसँगै विश्वव्यापी ऊर्जा बजारमा समेत प्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्ने भएकाले यस विषयलाई अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले नजिकबाट हेरिरहेको छ।

Originally published on abcnews.com.np.