‘१५ सेकेन्डले हामी बच्यौँ, १५ सेकेन्डले साथीहरू गए’

सुवेदीको टोली पूर्वी नवलपरासीका अस्पताल हुँदै भैरहवा र बुटवलसम्म पुग्यो। हराएका साथीहरू अस्पतालमा ल्याइएका छन् कि भनेर खोजियो।

साथीजस्तो देखिने शवका तस्बिर स्क्रिनसट गरेर भन्सार कार्यालयमा पठाइयो। तर उनीहरूले खोजेको अनुहार भेटिएन।

त्यसपछि नेपाल प्रहरीले शवहरू बिग्रिँदै गएकाले व्यवस्थापन गर्नुपर्ने र अनुहारबाट पहिचान गर्न कठिन हुने जानकारी दिएपछि उनीहरू फर्किए।

तर टिमुरेको त्यो दिनको दृश्य भने उनीहरूको मनबाट हटेको छैन।

‘त्यो दिन बल्लबल्ल बाँचेर फर्कियौँ, त्यो सम्झिँदा पनि डर लाग्छ,’ सुवेदी भन्छन्, ‘अर्धचेतमै दौडिएका थियौँ। ठेस लागेको भए वा बाटोमा अलमल भएको भए बाढीले हामीलाई तानिहाल्थ्यो।’

उनका अनुसार बाढीअघि टिमुरेमा करिब २५–३० हजार मानिस बसोबास गर्थे। तर बाढीपछि पाखामा पुगेर हेर्दा करिब ८५ जना मात्र देखिएका थिए।

‘त्यस्तो त्रासदीबाट बचेर फर्केको फेरि त्यही ठाउँमा जान गाह्रो त भयो। तर साथीहरूको कारण गयौँ,’ उनी भन्छन्, ‘१५ सेकेन्डले हामी बच्दा १५ सेकेन्डले नै हाम्रा साथीहरू जानुभयो। त्यही १५ सेकेन्डलाई सम्झिँदा फेरि जाऊँ भनेर फिल्डमा हिँड्यौँ।’

‘चिया खाँदाखाँदै सुनामीजस्तो छाल आयो’

नायब सुब्बा ज्योतीन्द्रप्रसाद पौडेलका लागि पनि त्यो बिहान कहिल्यै नबिर्सिने दिन बनेको छ।

भदौ १० गते बिहान करिब ८ बजे उनीहरू कार्यालय पुगिसकेका थिए। भन्सारसम्बन्धी प्रज्ञापनपत्र भर्ने र जाँचपास गर्ने काम चलिरहेको थियो।

भन्सारको गाडी जाँचपास गर्ने यार्ड खोला किनारमा थियो। तर त्यस दिन प्रमुखले ‘धेरै काम छैन, खाना खाएर जाऊँ’ भनेपछि उनीहरू तल झरेनन्।

एकछिन क्यान्टिनमा बसेर चिया खाँदै थिए।

अचानक करिब १०० मिटर अगाडिबाट ठूलो छाल उर्लिएको देखियो।

‘सुनामीको छालजस्तो थियो,’ पौडेलले भने, ‘हामी बस्ने ठाउँ खोँचमा छ। दुईतिर डाँडा छन्। डाँडा खसेर यस्तो भएको होला भन्ने सोचेर पहिरो आयो भन्दै कराउँदै भाग्न थाल्यौँ।’

उनीहरू कान्ला चढ्दै उकालो लागे।

करिब १५–२० सेकेन्डमै माथि पुगे।

‘त्यो बेलासम्म पानीका छिटाले हानिसकेको थियो। करिब दुई मिटरले मलाई त्यो छालले भेट्टाएन,’ उनले भने।

माथि पुगेर हेर्दा टिमुरेमा प्रलय आएकोजस्तो दृश्य थियो। पाँच–सात तलासम्मका अग्ला घर र होटलहरू बाढीले बगाइरहेको थियो।

ज्योतीन्द्रप्रसाद पौडेल

१५ साथी सम्पर्कविहीन

पौडेलले परिवारलाई जानकारी दिन भिडियो पोस्ट गरे। त्यसपछि उनीहरूसँगै भाग्न सफल भएका कर्मचारीहरू एकअर्काको सम्पर्कमा आउन थाले।

१६ जना एक ठाउँमा जम्मा भए।

तर कार्यालयका १५ जना साथी सम्पर्कमा आएनन्।

दुई जना साथी घाइते भएको खबर भने आयो।

‘हाम्रो त खुट्टा थरथर कामेको थियो। हिँड्न सक्ने अवस्थामा थिएनौँ,’ पौडेलले सम्झिए, ‘त्यसपछि सुरक्षा टोलीलाई खबर गरेर उद्धार गर्ने काम भयो।’

उनका लागि सबैभन्दा असहज कुरा बाढीको प्रकृति थियो।

‘त्यो बाढी खोलाबाट आएको जस्तो थिएन, आकाशतिरबाट झरेको जस्तो थियो,’ उनले भने।

‘उद्धार भएर काठमाडौं आएलगत्तै साथी खोज्न जानुपर्‍यो’

भन्सार अधिकृत तथा सूचना अधिकारी करविर गैह्रे पनि त्यही त्रासदीबाट बाँचेर काठमाडौं पुगेका थिए।

तर काठमाडौं पुगेको केही समयमै उनी फेरि फिल्डमा फर्किए।

भदौ ११ गते काठमाडौं बसेर भदौ १२ गते उनी सहकर्मीको खोजीमा निस्किए।

‘हामी आफैं एक खालको ट्रमामा थियौँ,’ गैह्रेले भने, ‘त्यति ठूलो दुर्घटनाबाट बचेर आएको, फेरि सँगैका साथीहरूको लास पाइन्छ कि भन्ने आशमा हिँड्दा केही अप्ठ्यारो भयो।’

तर कर्मचारीको जिम्मेवारीले उनलाई रोकेन।

‘कर्मचारी हो, खटाएपछि जहाँ पनि जानुपर्छ भनेर सामान्य हिसाबले हिँड्यौँ।’

गैह्रेको टोलीले भैरहवाको भीम अस्पताल, नवलपरासी, पाल्पा, तितरा र लुम्बिनीका अस्पतालसम्म पुगेर हराएका सहकर्मीको खोजी गर्‍यो।

‘हिँडेर त गइयो। तर त्यसमा धन्न परिएन भन्ने सोच्दा मानसिक रूपमा विक्षिप्त भइने रहेछ,’ उनले भने।

मृत्युबाट फर्किएकाहरूको अर्को परीक्षा

भदौ १० को बाढीले उनीहरूको जीवनमा दुई फरक अनुभव एकैपटक छोडेको छ।

एकातिर—आफू बाँचेको क्षण।

अर्कोतिर—आफ्नै आँखाअगाडि हराएका सहकर्मीको अनिश्चितता।

उनीहरूका लागि बाँच्नु केवल व्यक्तिगत भाग्यको कुरा रहेन। बाँचिसकेपछि हराएका साथी खोज्ने जिम्मेवारी पनि थपियो।

त्यसैले मृत्युको मुखबाट फर्किएका प्रेम, ज्योतीन्द्र र करविरले आफ्ना लागि विश्राम रोजेनन्। उनीहरू फेरि त्यही विपत्तिको कथा बोकेर देशका विभिन्न ठाउँमा पुगे—अस्पतालमा, सम्भावित शवको पहिचानमा, आफन्तको आशामा।

रसुवा भन्सार कार्यालयका अझै १५ कर्मचारीको अवस्था अनिश्चित छ।

तीन कर्मचारीका लागि भने भदौ १० को त्यो दिन एउटा प्रश्नमा अड्किएको छ—

‘हामी १५ सेकेन्डले बाँच्यौँ, हाम्रा साथीहरू कहाँ गए?’

यस प्रश्नको उत्तर नआएसम्म उनीहरूको उद्धार सकिएको छैन।