काठमाडौं, २६ भाद्र । नेपाली वजारमा डलरको भाउ बढेर १ सय १६ रुपैया २३ पैशा पुगेको छ । विगत केही दिनदेखी निरन्तर रुपमा बढेको डलरको अहिले सम्मकै उच्च भएको छ । नेपालको अर्थतन्त्र आयातमुखी भएकाले नेपाली अर्थतन्त्रमा डलरको अत्यधिक मूल्यबृद्धिले चौतर्फी नकारात्मक असर पु¥याउने देखीएको छ ।

नेपाली बजारमा अमेरीकी डलरको मुल्य अहिले सम्मकै मह“ंगो भएको छ । मंगलवार १ अमेरिकी डलरको नेपाली बजार भाउ १ सय १६ रुपैया“ २३ पैसा पुगेको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकले बिहिवारका लागि एक अमेरिकी डलरको खरिद दर १ सय १४ रुपैया“ ५१ पैसा तथा बिक्रिदर १ सय १५ रुपैयाँ ११ पैसा तोकेको छ । भारतसंगको स्थिर विनिमय दरका कारण भारतीय मुद्रा कमजोर हु“दा त्यसको प्रभाव नेपाली मुद्रामा पनि परेको हो । अन्तराष्ट्रिय बजारमा डलरको माग बढेको र डलरको तुलनामा भारतीय मुद्रा निक्कै कमजोर भएकाले नेपाली बजारमा पनि डलरको भाउ बढेको अर्थविद चन्द्रमणी अधिकारी बताउछन् । अमेरिकी अर्थतन्त्र मजबुत बन्दै गएकाले पनि डलरको भाउ बढेको उनको भनाइ छ ।

यसरी डलरको भाउमा हुने उतारचढावको सोझो असर नेपाली अर्थतन्त्रमा परेको छ । अहिले नेपालले बार्षिक करीव ११ खर्व व्यापार घाटा खेपिरहेको छ । निरन्तर रुपमा डलरको भाउ बढ्दा आयतमुखी बजारले धानेको नेपाली अर्थतन्त्रमा प्रभाव त पर्नेनै भयो । नेपालमा आयात गर्नुपर्ने बस्तु धेरै छन् तर निर्यात भने थोरै मात्रामा हुने गरेकाले यसको प्रभावले नेपाली अर्थतन्त्र थलिनसक्ने अर्थ्विद्हरुले औल्याएका छन् । यद्यपी डलरको भाउ बढ्दा नेपाललाई रेमिट्यान्स, पर्यटन र वस्तु निकासी क्षेत्रमा भने फाइदा हुनेछ देखीएको छ ।
नेपालले गत १० महिनामा ६६ अर्ब रुपैया बराबरको निर्यत र १० खर्व बराबरको आयात गरेको छ । डलरको भाउ बढ्ने बित्तीकै विदेशी मुद्रा खर्च गरिनुपर्ने आयातको मुल्य स्वत बढ्ने छ । डलरको भाउ बढ्ने बित्तीकै बिदेसी समानहरु नेपालको लागी महगो हुने छ । तर डलरको भाउ १ सय १ रुपैयाँ हु“दा विदेशबाट १ डलर रेमिट्यान्स पठाउ“दा नेपालीले १ सय १ रुपैया“ पाउँथे भने अहिले विदेशबाट १ डलर पठाउ“दा १ सय १५ रुपैया“को हाराहारीमा पैसा पाउनेछन् । यसरी डलरको भाउ बढ्दा नेपालीलाई सबैभन्दा राम्रो फाइदा हुने भनेको रेमिट्यान्सको क्षेत्रमा हो । तर दैनीक उपभोग्य बस्तुमा नेपालले विदेशी बजारको भर पर्नुपर्ने छ । र बिदेशी बजारमा डलरमा कारोवार हुने हुदा नेपाल महगीको मारमा पर्ने देखीन्छ ।

यसरी नेपाली बजार पूर्ण रुपमा विदेसी वजारले धानेको हुदा अन्तराष्ट्रिय बजारमा हुने थोरै उतारचढावले मात्रै पनि नेपालको अर्थतन्त्रमा ठूलै हलचल मचाउने गरेको छ । अझै नेपालीहरु चार्डपर्वको सिजन सुरु भइसेकेको बेला यसले ठुलो असर देखा पर्ने सम्भवना देखिएको छ ।नेपाल उत्पादनको क्ष्ँेत्रमा आत्मनिर्भर हुन नसक्दा यस्ता समस्याले सहजै प्रभाबित बन्ने गरेको छ । त्यसैले अवका दिनमा नेपाल कम्तिमा पनि दैनिक उपभोग्य बस्तुमा आत्मनिर्भर बन्नु अति आवश्यक छ ।