काठमाडौँ — पार्टीको आन्तरिक लोकतन्त्र र पुस्तान्तरणको बहस चलिरहेका बेला नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले आफूले नेतृत्व नछोड्ने दाबीसहित ‘शक्ति प्रदर्शन’ गरेका छन्। राजधानीमा आयोजित एक कार्यक्रममा ओलीले पार्टी अप्ठ्यारोमा पर्दा ‘झोला फ्याकेर भाग्ने’ नेता आफू नभएको जिकिर गर्दै आफ्नो कार्यकाल पूरा गर्ने अडान दोहोर्‍याएका हुन्।

नेतृत्वमाथि ‘पकड’ को निरन्तरता

ओलीको यो अभिव्यक्तिलाई राजनीतिक वृत्तमा एमालेभित्र मौलाउँदो ‘व्यक्तिवाद’ र ‘नेतृत्वको एकाधिकार’ का रूपमा अर्थ्याइएको छ। उनले भने, “सजिलो अवस्थामा प्रधानमन्त्री बन्न कस्सिने र अप्ठ्यारो पर्दा भाग्ने अध्यक्ष म होइन।” तर, आलोचकहरू भने ओलीको यो भनाइले एमालेभित्र नयाँ पुस्ताको उदयलाई कसरी ‘ब्रेक’ लगाइरहेको छ भन्ने छर्लङ्ग पारेको बताउँछन्।

• विरासतको घेराबन्दी: अध्यक्ष ओलीले आफूलाई ‘अप्ठ्यारो परिस्थिति’ को सारथिका रूपमा चित्रण गर्दै पार्टीलाई ‘सफलतामा नपुर्‍याउन्जेल’ विश्राम नलिने घोषणा गरेका छन्।
• विधि र विधानको आड: उनले विश्राम लिने समय ‘विधिसम्मत प्रक्रिया’ ले निर्धारण गर्ने बताएका छन्, तर ती प्रक्रियाहरू स्वयं उनकै इच्छाशक्तिबाट प्रभावित हुने गरेको एमालेभित्रैका असन्तुष्टहरूको आरोप छ।

आशंकाको घेरामा ओलीको ‘संकल्प’

ओलीले पितृ शोक, स्वास्थ्य समस्या र राजनीतिक उतारचढावका कारण केही समय भेटघाटमा कमी आएको स्वीकार गरे पनि अब पुनः सक्रिय हुने वाचा गरेका छन्। तर, प्रश्न उठ्छ— के एमाले जस्तो ठूलो पार्टीको भविष्य केवल एक व्यक्तिको ‘संकल्प’ मा मात्रै टिकिरहनु पर्ने हो?

• पुस्तान्तरणमा ब्रेक: ओलीको यो घोषणाले पार्टीभित्र नेतृत्व परिवर्तनको प्रतीक्षामा रहेका दोस्रो र तेस्रो पुस्ताका नेताहरूलाई थप ‘कुर्नुपर्ने’ वा ‘विद्रोही बन्नुपर्ने’ बाध्यात्मक स्थितिमा धकेलेको छ।
• पार्टी की गुट? ओलीले आफूलाई पार्टीको अपरिहार्य नेताका रूपमा प्रस्तुत गर्दा एमालेमा वैचारिक बहसभन्दा पनि ‘ओली केन्द्रित’ राजनीतिक संस्कार हाबी भएको स्पष्ट देखिन्छ।

आलोचनात्मक टिप्पणी

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, ओलीको यो भनाइले पार्टीलाई ‘एकल-केन्द्रित’ बनाएको छ। उनले अप्ठ्यारोमा नभाग्ने प्रतिबद्धता जनाइरहँदा, पार्टीको संस्थागत विकास र सामूहिक नेतृत्वको अवधारणा भने छायामा परेको छ। जब कुनै पनि नेताले आफूलाई पार्टीको पर्यायवाची ठान्न थाल्छन्, तब त्यसले लोकतान्त्रिक दलभित्र ‘तानाशाही’ प्रवृत्तिको संकेत गर्दछ।

अन्त्यमा, अध्यक्ष ओलीको यो ‘झोला नफ्याँक्ने’ घोषणा एमालेका लागि पार्टीको रक्षा कवच हो वा ओलीको सत्ता मोहको पछिल्लो कडी, त्यो भने समयले नै बताउनेछ। तर, एमालेको आगामी यात्रा अध्यक्ष ओलीको ‘इच्छा’ मा हो कि पार्टीको ‘विधि’ मा, यो प्रश्नले अब एमालेको आन्तरिक राजनीतिलाई थप तताउने निश्चित छ।