काठमाडौं । दुई दशकभन्दा बढी समयदेखि कमजोर बन्दै आएको जापानी मुद्रा येन जोगाउन अमेरिकाले असाधारण कदम चालेको दाबी गरिएको छ। विश्लेषणअनुसार अमेरिकी फेडरल रिजर्भले बजारमा हस्तक्षेप गर्दै युरो बेचेर येन खरिद गर्न थालेपछि विश्व वित्तीय बजारमा नयाँ बहस सुरु भएको छ।

जापानी येन लामो समयदेखि अमेरिकी डलरसँगको विनिमय दरमा ऐतिहासिक रूपमा कमजोर बन्दै गएको थियो। कमजोर मुद्राले जापानमा आयात महँगो बनाउँदै महँगी बढाएको थियो भने बैंक अफ जापानमाथि ब्याजदर बढाउने दबाब पनि बढ्दै गएको थियो।

किन महत्त्वपूर्ण थियो येन बचाउनु ?

विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिकाको मुख्य चिन्ता जापानको मुद्रा होइन, अमेरिकी सरकारी ऋणपत्र (Treasury Bonds) बजारको स्थायित्व थियो।

जापान विश्वकै ठूलो विदेशी अमेरिकी ऋणपत्र धारकमध्ये एक हो। यदि जापानले आफ्नै अर्थतन्त्र जोगाउन ब्याजदर उल्लेख्य रूपमा बढाउनुपरेको अवस्थामा जापानी लगानीकर्ताले अमेरिकी बन्ड बिक्री गरेर पैसा स्वदेश फर्काउन सक्थे। त्यसले अमेरिकी ऋण बजारमा ठूलो दबाब सिर्जना गर्न सक्ने आकलन गरिएको छ।

‘येन क्यारी ट्रेड’ को प्रभाव

विगत धेरै वर्षदेखि विश्वभरका लगानीकर्ताले जापानबाट अत्यन्त कम ब्याजदरमा ऋण लिएर अमेरिका तथा अन्य मुलुकका उच्च प्रतिफल दिने सम्पत्तिमा लगानी गर्दै आएका छन्। यसलाई ‘येन क्यारी ट्रेड’ भनिन्छ।

यदि जापानले ब्याजदर उल्लेख्य रूपमा बढायो भने यो प्रणाली कमजोर बन्ने र विश्वव्यापी रूपमा सेयर तथा बन्ड बजारमा ठूलो उतारचढाव आउन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।

अस्थायी राहत, स्थायी समाधान होइन

अमेरिकी हस्तक्षेपले केही समयका लागि येनलाई स्थिर बनाउन सहयोग पुग्न सक्ने भए पनि ब्याजदरको अन्तर कायम रहेसम्म जापानी मुद्रामाथिको दबाब पूर्ण रूपमा हट्ने सम्भावना कम रहेको अर्थशास्त्रीहरूको भनाइ छ।

विश्लेषणअनुसार जापान उच्च सार्वजनिक ऋण, कमजोर मुद्रा र बढ्दो महँगीबीच कठिन आर्थिक चक्रमा फसेको छ।

नेपालमा कस्तो असर पर्न सक्छ ?

यदि येन बलियो भयो भने जापानमा कार्यरत नेपालीहरूले पठाउने रेमिट्यान्स नेपाली रुपैयाँमा बढी मूल्यवान् हुन सक्छ, जसले वैदेशिक मुद्रा सञ्चितिमा सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ।

तर विश्वव्यापी वित्तीय बजारमा अस्थिरता बढेमा त्यसको अप्रत्यक्ष असर नेपालमा पनि पर्न सक्छ। विशेषगरी:

• अन्तर्राष्ट्रिय वित्तीय बजारमा अस्थिरता बढ्न सक्छ।
• डलर बलियो भए आयातित वस्तु, विशेषगरी इन्धन र कच्चा पदार्थ महँगिन सक्छ।
• महँगीमा थप दबाब पर्न सक्छ।
• वैदेशिक लगानी र सहायता प्रवाह प्रभावित हुन सक्छ।

अर्थविश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिका र जापानबीचको यो मुद्रा तथा ऋण बजारको रणनीतिक खेलले विश्व अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन प्रभाव पार्न सक्ने भएकाले साना अर्थतन्त्र भएका मुलुकहरू पनि त्यसबाट अछुतो रहने अवस्था छैन।

Originally published on abcnews.com.np.