काठमाडौं । जलविद्युत् आयोजनाबाट प्रभावित स्थानीय बासिन्दालाई उपलब्ध गराइने सेयर प्रतिकित्ता १०० रुपैयाँ अर्थात् अंकित मूल्यमै उपलब्ध गराउन स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था, नेपाल (इप्पान)ले आफ्ना सदस्य कम्पनीलाई आग्रह गरेको छ।

केही जलविद्युत् आयोजनाको साधारण सेयर निष्कासन प्रक्रिया नियामकीय कारणले लामो समयदेखि प्रभावित भएपछि केही प्रवर्द्धक कम्पनीहरूले स्थानीयका लागि प्रिमियम मूल्यमा सेयर निष्कासन गर्ने विकल्पबारे छलफल गरिरहेको विषयप्रति इप्पानले गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको जनाएको छ।

इप्पानका अनुसार धितोपत्र दर्ता तथा निष्कासन नियमावली, २०७३ ले स्थानीय प्रभावित बासिन्दालाई लाभान्वित गर्ने उद्देश्यले १० प्रतिशत सेयर उपलब्ध गराउने व्यवस्था गरेको छ। त्यसैले स्थानीयका लागि छुट्याइने सेयर अंकित मूल्यमा नै उपलब्ध गराउनुपर्ने संस्थाको धारणा छ।

इप्पानले जलविद्युत् आयोजना केवल लगानीको माध्यम मात्र नभई स्थानीय समुदायसँगको विश्वास, सहकार्य र साझेदारीमा आधारित विकास अभियान भएको उल्लेख गरेको छ। आयोजना निर्माणका क्रममा जग्गा उपलब्ध गराउने, वातावरणीय तथा सामाजिक प्रभाव व्यहोर्ने तथा आयोजनाको कार्यान्वयनमा प्रत्यक्ष सहयोग गर्ने स्थानीय समुदायलाई स्वामित्वमा सहभागी गराउने उद्देश्यले नै स्थानीयका लागि सेयर व्यवस्था गरिएको जनाएको छ।

संस्थाका अनुसार स्थानीयलाई प्रिमियम मूल्यमा सेयर निष्कासन गरिए उनीहरूको पहुँच सीमित हुने, आयोजनाप्रतिको अपनत्व कमजोर बन्ने र समुदाय तथा प्रवर्द्धकबीचको विश्वासमा नकारात्मक असर पर्न सक्छ। अंकित मूल्यमा सेयर उपलब्ध गराउँदा स्थानीय समुदाय आयोजनाका वास्तविक साझेदार बन्ने, सामाजिक विवाद न्यून हुने तथा आयोजना समयमै सम्पन्न गर्न अनुकूल वातावरण बन्ने विश्वास इप्पानले व्यक्त गरेको छ।

इप्पानले नेपाल सरकार, नियामक निकाय तथा प्रवर्द्धक कम्पनीहरूलाई स्थानीय प्रभावितको हितलाई प्राथमिकतामा राख्दै अंकित मूल्यमै सेयर उपलब्ध गराउने व्यवस्था कायम राख्न आग्रह गरेको छ। साथै, साधारण सेयर निष्कासन प्रक्रिया सरल, पारदर्शी र समयबद्ध बनाउन तथा जलविद्युत् आयोजनाले भोगिरहेका सेयर निष्कासनसम्बन्धी समस्याको शीघ्र समाधान गर्न पनि सम्बन्धित निकायको ध्यानाकर्षण गराएको छ।

Originally published on abcnews.com.np.