काठमाडौं । विश्व बैंकिङ उद्योगमा केही यस्ता नेतृत्वकर्ता छन्, जसले केवल आफ्ना संस्थालाई सफल बनाएका छैनन्, सम्पूर्ण बैंकिङ क्षेत्रको दिशा परिवर्तन गरेका छन्। स्पेनको Banco Santander की कार्यकारी अध्यक्ष (Executive Chair) एना बोटिन (Ana Botín) त्यस्तै प्रभावशाली व्यक्तित्वमध्ये एक हुन्।

उनी केवल युरोपकै ठूलो बैंकमध्ये एकको नेतृत्व गरिरहेकी महिला मात्र होइनन्, डिजिटल बैंकिङ, संस्थागत सुशासन, अन्तर्राष्ट्रिय विस्तार र महिला नेतृत्वको प्रतीकका रूपमा पनि चिनिन्छिन्। सन् २०१४ देखि Santander को नेतृत्व सम्हालिरहेकी बोटिन अहिले पनि विश्व बैंकिङका सबैभन्दा प्रभावशाली कार्यकारीमध्ये गनिन्छिन्।

तर उनको यात्रा केवल पारिवारिक विरासतको कथा होइन। यो आफ्नै क्षमता, अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव र दीर्घकालीन रणनीतिक नेतृत्वमार्फत आफूलाई प्रमाणित गरेकी महिला बैंकरको कथा हो।

बैंकिङ परिवारमा जन्म, तर करियर आफ्नै संघर्षबाट

एना बोटिनको जन्म सन् १९६० मा स्पेनको सान्टान्देर शहरमा भएको थियो। उनका पिता एमिलियो बोटिन Banco Santander का ऐतिहासिक नेतृत्वकर्ता थिए।

बैंकिङ उनको परिवारको पहिचान थियो। तर एना बोटिनले आफ्नो व्यावसायिक यात्रा परिवारको बैंकबाट सुरु गरिनन्।

उनले अमेरिकाको Bryn Mawr College बाट अर्थशास्त्र अध्ययन पूरा गरेपछि J.P. Morgan को न्यूयोर्क कार्यालयमा प्रवेश गरिन्।

सन् १९८० देखि १९८८ सम्म उनले अमेरिकी लगानी बैंकिङ, अन्तर्राष्ट्रिय पूँजी बजार, कर्पोरेट फाइनान्स र जोखिम व्यवस्थापनमा व्यावहारिक अनुभव हासिल गरिन्।

यही अनुभवले उनलाई पछि विश्व बैंकिङ नेतृत्वका लागि तयार बनायो।

---

Santander प्रवेशपछि सुरु भयो अन्तर्राष्ट्रिय विस्तार

सन् १९८८ मा उनी Banco Santander मा आबद्ध भइन्।

त्यतिबेला बैंक स्पेनको सीमाभन्दा बाहिर आफ्नो उपस्थिति विस्तार गर्ने रणनीतिमा थियो।

एना बोटिनले विशेषगरी ल्याटिन अमेरिका मा बैंक विस्तारको नेतृत्व गरिन्।

त्यस समयमा ब्राजिल, चिली, मेक्सिको, अर्जेन्टिनालगायत बजारमा Santander को प्रभाव बढाउन उनले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार Santander लाई विश्वव्यापी बैंक बनाउने आधार तयार पार्ने नेतृत्वमध्ये उनी पनि एक थिइन्।

जहाँ उनले पहिलोपटक आफ्नै नेतृत्व प्रमाणित गरिन्

सन् २००२ मा उनलाई स्पेनको प्रमुख बैंक Banesto को Executive Chair बनाइयो।

यो उनको करियरको सबैभन्दा महत्वपूर्ण मोड थियो।

यसअघि उनी पारिवारिक बैंकको व्यवस्थापक थिइन्।

Banesto मा भने उनी पूर्ण कार्यकारी नेतृत्वमा पुगिन्।

उनले त्यहाँ—

• सञ्चालन खर्च नियन्त्रण,
• कर्जा गुणस्तर सुधार,
• नाफा वृद्धि,
• संस्थागत पुनर्संरचना

जस्ता क्षेत्रमा उल्लेखनीय सुधार ल्याइन्।

यही सफलताले उनलाई भविष्यको Santander नेतृत्वका लागि तयार गर्‍यो।

बेलायतमा सफलता : अन्तर्राष्ट्रिय नेतृत्वको परीक्षा

सन् २०१० मा एना बोटिनलाई Santander UK को Chief Executive Officer नियुक्त गरियो।

बेलायत विश्वकै सबैभन्दा प्रतिस्पर्धात्मक बैंकिङ बजारमध्ये एक हो।

त्यहाँ सफल हुनु कुनै पनि बैंकिङ नेतृत्वकर्ताका लागि ठूलो उपलब्धि मानिन्छ।

चार वर्षको कार्यकालमा उनले—

• खुद्रा बैंकिङ विस्तार,
• ग्राहक सेवा सुधार,
• सञ्चालन दक्षता,
• डिजिटल सेवा विस्तार

मा उल्लेखनीय उपलब्धि हासिल गरिन्।

यसले उनलाई युरोपका उत्कृष्ट बैंकिङ नेतृत्वकर्तामध्ये स्थापित गरायो।

२०१४ : जीवनको सबैभन्दा ठूलो परीक्षा

सेप्टेम्बर २०१४।

उनका पिता एमिलियो बोटिन को निधन भयो।

त्यसपछि Banco Santander को सञ्चालक समितिले सर्वसम्मत रूपमा एना बोटिनलाई Executive Chair नियुक्त गर्‍यो।

यही क्षण उनको करियरको सबैभन्दा ठूलो परीक्षा थियो।

किनभने आलोचकहरूको पहिलो प्रश्न थियो—

“के उनी केवल परिवारको सदस्य भएकाले नेतृत्वमा पुगेकी हुन्?”

तर त्यसपछि उनले गरेका निर्णयहरूले यो प्रश्न क्रमशः समाप्त गरिदिए।

विरासत होइन, रूपान्तरणको नेतृत्व

एना बोटिनले नेतृत्व सम्हालेपछि बैंकलाई नयाँ दिशातर्फ मोडिन्।

उनको प्राथमिकतामा चार विषय थिए—

१. डिजिटल बैंकिङ

परम्परागत शाखा केन्द्रित बैंकिङबाट डिजिटल बैंकिङतर्फ बैंकलाई रूपान्तरण गर्ने।

२. अन्तर्राष्ट्रिय विविधीकरण

एक देशमा निर्भर नहुने।

युरोप, अमेरिका र ल्याटिन अमेरिकामा समान रूपमा व्यवसाय विस्तार गर्ने।

३. संस्थागत सुशासन

निर्णय प्रक्रियालाई पारदर्शी बनाउने।

४. ग्राहक अनुभव

डिजिटल सेवामार्फत ग्राहकलाई केन्द्रमा राख्ने।

भविष्यको बैंकिङतर्फ यात्रा

उनको नेतृत्वमा Santander ले ठूलो लगानी डिजिटल बैंकिङमा गर्‍यो।

विशेष गरी—

• Openbank
• PagoNxt जस्ता प्लेटफर्ममार्फत बैंकले नयाँ पुस्ताका ग्राहकलाई लक्षित गर्‍यो।

Openbank अहिले युरोपका तीव्र रूपमा विस्तार भइरहेका डिजिटल बैंकहरूमध्ये एक मानिन्छ।

PagoNxt ले अन्तर्राष्ट्रिय भुक्तानी प्रणालीलाई आधुनिक बनाउने काम गरिरहेको छ।

२०२६–२०२८ : नयाँ रणनीतिक योजना

सन् २०२६ मा Santander ले आगामी तीन वर्षका लागि महत्वाकांक्षी रणनीति सार्वजनिक गरेको छ।

मुख्य लक्ष्यहरू—

• ग्राहक संख्या १८ करोडबाट २१ करोडभन्दा माथि
• २० अर्ब युरोभन्दा बढी वार्षिक नाफा
• २० प्रतिशतभन्दा माथि Return on Tangible Equity (RoTE)

यस रणनीतिक योजनाको नेतृत्व—

• Ana Botín
• CEO Héctor Grisi
• CFO José García Cantera ले संयुक्त रूपमा गरिरहेका छन्।

नेतृत्व शैली : जोखिम फैलाएर स्थायित्व

एना बोटिनको एउटा महत्वपूर्ण रणनीति हो—

“Diversification”

अर्थात् जोखिमलाई एउटै बजारमा केन्द्रित नगर्ने।

उनका अनुसार विश्व अर्थतन्त्र अनिश्चित भइरहन्छ।

त्यसैले—

• फरक देश,
• फरक मुद्रा,
• फरक व्यवसाय

मा लगानी गर्दा जोखिम कम हुन्छ। यही कारण Santander आज युरोप, अमेरिका र ल्याटिन अमेरिकाका धेरै अर्थतन्त्रमा समान रूपमा उपस्थित छ।

बैंकभन्दा बाहिर पनि प्रभाव

एना बोटिन केवल बैंकिङमा सीमित छैनन्।

उनी—

• Institute of International Finance (IIF) की Chair
• The Coca-Cola Company को बोर्ड सदस्य
• Fundación CyD की अध्यक्ष
• Fundación Empieza por Educar की संस्थापक
• MIT Advisory Board की सदस्य

समेत हुन्। यसले उनको प्रभाव वित्तीय क्षेत्रभन्दा शिक्षा, नीति निर्माण र सामाजिक विकाससम्म फैलिएको देखाउँछ।

महिला नेतृत्वको नयाँ मानक

विश्व बैंकिङ दशकौंसम्म पुरुष नेतृत्वको क्षेत्रमा सीमित रह्यो।

तर एना बोटिनले त्यो धारणा बदलिन्।

उनको सफलता केवल महिला भएकै कारण उल्लेखनीय होइन। उनको महत्व अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव, रणनीतिक सोच, डिजिटल रूपान्तरण र दीर्घकालीन नेतृत्वका कारण हो।

आज उनी विश्वका प्रभावशाली CEO हरूसँग बराबरीमा उभिने बैंकिङ नेतृत्वकर्ताका रूपमा चिनिन्छिन्।

नेपाली बैंकिङका लागि सिकाइ

एना बोटिनको यात्राबाट नेपाली बैंकिङ क्षेत्रले पनि केही महत्वपूर्ण पाठ सिक्न सक्छ—

• नेतृत्व विरासतले होइन, परिणामले प्रमाणित हुन्छ।
• डिजिटल रूपान्तरण अब विकल्प होइन, आवश्यकता हो।
• अन्तर्राष्ट्रिय अनुभवले संस्थागत सोच परिवर्तन गर्छ।
• सुशासन र नवप्रवर्तन दीर्घकालीन सफलताको आधार हुन्।
• ग्राहक अनुभवलाई केन्द्रमा राख्ने बैंक नै भविष्यमा प्रतिस्पर्धी बन्न सक्छ।

विरासतले ढोका खोल्न सक्छ, नेतृत्व टिकाउने क्षमता आफ्नै हुनुपर्छ

एना बोटिनको कथा एउटा प्रभावशाली बैंकिङ परिवारकी उत्तराधिकारीको मात्र कथा होइन।

यो J.P. Morgan को विश्लेषकदेखि Santander को विश्वव्यापी नेतृत्वसम्म पुगेकी एक महिलाको कथा हो। नले Banesto मा व्यवस्थापन क्षमता देखाइन्, Santander UK मा अन्तर्राष्ट्रिय नेतृत्व प्रमाणित गरिन् र अन्ततः विश्वकै ठूलो बैंकिङ समूहमध्ये एकलाई डिजिटल युगतर्फ डोर्याइन्।

आज, छ दशकभन्दा बढी उमेरमा पनि उनी विश्व बैंकिङको अग्रपंक्तिमा सक्रिय छिन्।

उनको जीवनले एउटा स्पष्ट सन्देश दिन्छ— “विरासतले अवसर दिन सक्छ, तर नेतृत्वलाई इतिहासमा स्थापित गर्ने कुरा क्षमता, दूरदृष्टि र परिणामले मात्रै सम्भव हुन्छ।”

Originally published on abcnews.com.np.