काठमाडौं । नेपाली बैंकिङ क्षेत्रमा आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा खुद नाफा उल्लेख्य रूपमा बढे पनि खराब कर्जाको बढ्दो दरले वित्तीय स्वास्थ्यप्रति चिन्ता कायमै रहेको देखाएको छ।

सञ्चालनमा रहेका २० वाणिज्य बैंकले चौथो त्रैमाससम्म कुल ६९ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँ खुद नाफा कमाएका छन्। यो अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा ३१.९५ प्रतिशत बढी हो। तर, सोही अवधिमा बैंकहरूको औसत खराब कर्जा अनुपात ४.५१ प्रतिशतबाट बढेर ५.३५ प्रतिशत पुगेको छ।

यसले बैंकहरूको नाफा बढे पनि कर्जा असुलीको समस्या भने थप गहिरिएको संकेत गरेको छ। त्यसैले बैंकिङ क्षेत्रको वास्तविक अवस्था मूल्यांकन गर्दा नाफासँगै खराब कर्जा, प्रावधान, वितरणयोग्य नाफा र पुँजी पर्याप्ततालाई समेत हेर्नुपर्ने देखिन्छ।

प्रभु बैंकमा सबैभन्दा बढी खराब कर्जा

खराब कर्जाको अनुपातका आधारमा प्रभु बैंक सबैभन्दा बढी दबाबमा देखिएको छ। बैंकको खराब कर्जा अनुपात १५.५५ प्रतिशत पुगेको छ, जुन २० वाणिज्य बैंकमध्ये सबैभन्दा उच्च हो।

प्रभु बैंकले गत आर्थिक वर्ष २४ करोड रुपैयाँ खुद नोक्सानी बेहोरेको छ। बैंकको वितरणयोग्य नाफा पनि ६ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँ ऋणात्मक रहेको छ। प्राथमिक पुँजी कोष अनुपातसमेत न्यूनतम आवश्यक सीमाभन्दा तल रहेको अवस्थामा उच्च खराब कर्जाले बैंकको आम्दानी, पुँजी र भविष्यको लाभांश क्षमतामाथि थप दबाब सिर्जना गरेको छ।

खराब कर्जा बढ्दा बैंकले त्यस्ता कर्जाका लागि थप प्रावधान गर्नुपर्ने हुन्छ। यसले बैंकको खुद नाफा र वितरणयोग्य आम्दानीमा प्रत्यक्ष असर पार्न सक्छ।

एनआईसी एसिया र एनआईएमबीमा पनि उच्च खराब कर्जा

एनआईसी एसिया बैंकको खराब कर्जा अनुपात ९.२६ प्रतिशत पुगेको छ। अघिल्लो वर्ष ३ अर्ब ८७ करोड रुपैयाँ खुद नाफा गरेको बैंकको नाफा यसपटक १८ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ।

बैंकको वितरणयोग्य नाफा १४ अर्ब ८६ करोड रुपैयाँ ऋणात्मक रहेको छ भने प्राथमिक पुँजी कोष अनुपात पनि न्यूनतम सीमाभन्दा तल रहेको बताइएको छ।

नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकको खराब कर्जा अनुपात ८.६६ प्रतिशत पुगेको छ। बैंकले २ अर्ब ७४ करोड रुपैयाँ खुद नाफा गरे पनि वितरणयोग्य नाफा ५ अर्ब ८ करोड रुपैयाँ ऋणात्मक रहेको छ।

त्यस्तै, प्राइम कमर्सियल बैंकको खराब कर्जा अनुपात ६.६९ प्रतिशत रहेको छ। बैंकले ४ अर्ब ११ करोड रुपैयाँ खुद नाफा कमाए पनि कर्जा गुणस्तरमा भने दबाब कायमै देखिन्छ।

एभरेस्ट बैंकको अवस्था तुलनात्मक रूपमा बलियो

खराब कर्जा बढेको आधारमा सबै बैंकको वित्तीय अवस्था कमजोर रहेको निष्कर्ष निकाल्न भने मिल्दैन।

एभरेस्ट बैंकको खराब कर्जा अनुपात ०.४९ प्रतिशत मात्रै छ, जुन २० वाणिज्य बैंकमध्ये सबैभन्दा कम हो। बैंकले गत आर्थिक वर्ष ५ अर्ब ६ करोड रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ।

यसको वितरणयोग्य नाफा ५ अर्ब २५ करोड रुपैयाँ र लाभांश क्षमता ३८.३२ प्रतिशत रहेको छ। यसले कर्जा गुणस्तर नियन्त्रणमा राख्न सक्ने क्षमता र बैंकको वित्तीय प्रदर्शनबीचको सम्बन्धलाई देखाउँछ।

नेपाल एसबिआई बैंकको खराब कर्जा अनुपात २.९२ प्रतिशत, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको ३.९५ प्रतिशत र कृषि विकास बैंकको ४.०७ प्रतिशत रहेको छ।

नाफा बढ्यो, तर मुख्य आम्दानीमा वृद्धि न्यून

बैंकहरूको खुद नाफा ३१.९५ प्रतिशतले बढे पनि त्यसलाई मात्र आधार बनाएर बैंकिङ क्षेत्रमा उल्लेख्य सुधार भएको निष्कर्ष निकाल्न जोखिमपूर्ण देखिन्छ।

२० वाणिज्य बैंकको खुद ब्याज आम्दानी अघिल्लो आर्थिक वर्षको करिब १ खर्ब ८९ अर्ब ८४ करोड रुपैयाँबाट बढेर १ खर्ब ९२ अर्ब ३५ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। अर्थात् खुद ब्याज आम्दानीको वृद्धि करिब १ प्रतिशत मात्रै छ।

यसबीच केही बैंकको नाफामा विगतमा छुट्याइएको कर्जा नोक्सानी प्रावधान राइटब्याकको समेत प्रभाव परेको देखिन्छ। यस्तो अवस्थामा नाफा बढ्नु बैंकको मूल व्यवसायबाट हुने दिगो आम्दानी विस्तारसँग समान अर्थ राख्दैन।

अर्थतन्त्रको सुस्तताले कर्जा असुलीमा असर

खराब कर्जा बढ्नुमा अर्थतन्त्रको सुस्तता, व्यवसायको कमजोर नगद प्रवाह र ऋणीको ऋण तिर्ने क्षमतामा आएको दबाब प्रमुख कारणमध्ये हुन्।

आर्थिक गतिविधि कमजोर हुँदा व्यवसायको कारोबार र आम्दानी घट्न सक्छ। त्यसको असर ऋणको किस्ता तथा ब्याज भुक्तानीमा पर्छ। विशेषगरी निर्माण, घरजग्गा, व्यापार तथा अन्य व्यवसायिक क्षेत्रमा देखिएको सुस्तताले बैंकको कर्जा पोर्टफोलियोमा असर पारिरहेको देखिन्छ।

बैंकिङ प्रणालीमा लगानीयोग्य रकम पर्याप्त भए पनि उत्पादनशील क्षेत्रमा कर्जा विस्तार अपेक्षाअनुसार हुन नसक्नु अर्को चुनौती बनेको छ।

नाफाभन्दा कर्जा गुणस्तरमा ध्यान आवश्यक

समग्रमा हेर्दा बैंकहरूको खुद नाफा बढ्नु सकारात्मक संकेत हो। तर औसत खराब कर्जा ५.३५ प्रतिशत पुग्नुले बैंकिङ क्षेत्रको जोखिम अझै उच्च रहेको देखाउँछ।

उच्च खराब कर्जाले भविष्यमा थप प्रावधानको आवश्यकता बढाउन सक्छ, जसले नाफा र पुँजीमा पुनः दबाब सिर्जना गर्न सक्छ। त्यसैले बैंकहरूको वित्तीय अवस्था मूल्यांकन गर्दा ‘कति नाफा कमाए’ भन्नेभन्दा ‘कति स्वस्थ कर्जा पोर्टफोलियो छ र नाफा कति दिगो छ’ भन्ने प्रश्न अझ महत्वपूर्ण बन्न पुगेको छ।

Originally published on abcnews.com.np.