काठमाडौं । लामो समयदेखि दबाबमा रहेको लघुवित्त क्षेत्रमा गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को वित्तीय विवरणले सुधारको संकेत देखाएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले दिएको कर्जा पुनर्संरचना तथा पुनर्तालिकीकरणको सुविधा, ऋणीलाई भुक्तानीका लागि थप समय र कर्जा असुलीमा आएको सुधारका कारण लघुवित्त वित्तीय संस्थाहरूको नाफा उल्लेख्य रूपमा बढेको हो।

नेपाल स्टक एक्सचेन्जमा सूचीकृत ५० वटा लघुवित्त वित्तीय संस्थाको अपरिष्कृत वित्तीय विवरणअनुसार गत आर्थिक वर्षमा यी संस्थाको कुल खुद नाफा १२ अर्ब २ करोड ४३ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षमा यस्तो नाफा ४ अर्ब ७५ करोड ६ लाख रुपैयाँ थियो। यसरी एक वर्षमै लघुवित्त क्षेत्रको खुद नाफा ७ अर्ब २७ करोड रुपैयाँभन्दा बढीले बढेको छ। यो वृद्धि १५३.११ प्रतिशत हो।

तर नाफामा आएको उल्लेख्य वृद्धिलाई मात्र आधार बनाएर लघुवित्त क्षेत्र पूर्ण रूपमा स्वस्थ अवस्थामा फर्किएको निष्कर्ष निकाल्न भने मिल्दैन। धेरै संस्थाको खराब कर्जा अझै उच्च छ। कतिपय संस्थामा नाफा बढे पनि खराब कर्जा अनुपात उल्टै बढेको देखिन्छ। यसले लघुवित्त क्षेत्रको सुधार समान र दिगो भइनसकेको संकेत गर्छ।

छिमेक सबैभन्दा बढी नाफामा

नाफाको आकारका आधारमा छिमेक लघुवित्त सबैभन्दा अगाडि देखिएको छ। कम्पनीले गत आर्थिक वर्षमा १ अर्ब २९ करोड ८० लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ। यो अघिल्लो वर्षको तुलनामा ७.०२ प्रतिशत बढी हो।

छिमेकको खराब कर्जा अनुपात पनि २.५५ प्रतिशतबाट घटेर २.३० प्रतिशतमा आएको छ। यसले नाफा वृद्धिसँगै कर्जा असुली र ऋणको गुणस्तरमा समेत सुधार भएको देखाउँछ।

जीवन विकास लघुवित्त १ अर्ब ८ करोड २२ लाख रुपैयाँ नाफासहित दोस्रो स्थानमा छ। कम्पनीको नाफा ५३.२० प्रतिशतले बढेको छ भने खराब कर्जा ६.६५ प्रतिशतबाट घटेर ५.३३ प्रतिशतमा आएको छ।

डिप्रोक्स लघुवित्तले ९८ करोड ९४ लाख रुपैयाँ नाफा कमाएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ७१.५२ प्रतिशत बढी हो। नेशनल लघुवित्तको नाफा ५३.७९ प्रतिशतले बढेर ८९ करोड १३ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। उक्त कम्पनीको खराब कर्जा ५.४५ प्रतिशतबाट ४.१६ प्रतिशतमा झरेको छ।

खराब कर्जा घटे पनि जोखिम उच्च

लघुवित्त क्षेत्रमा देखिएको सकारात्मक पक्षमध्ये खराब कर्जामा आएको कमी प्रमुख हो। डिप्रोक्सको खराब कर्जा करिब ४.८१ प्रतिशत बिन्दुले घटेको छ। ग्रामीण विकास लघुवित्तको खराब कर्जा ९.९६ प्रतिशतबाट ६.७२ प्रतिशत र फर्वार्ड माइक्रोफाइनान्सको १९.८६ प्रतिशतबाट १६.१७ प्रतिशतमा झरेको छ।

मातृभूमि लघुवित्तको खराब कर्जा पनि ३३.७६ प्रतिशतबाट घटेर २६.६१ प्रतिशतमा आएको छ। यद्यपि, यो स्तर अझै निकै उच्च हो।

मातृभूमिको २६.६१ प्रतिशत, स्वस्तिकको २३.५० प्रतिशत, धौलागिरिको २०.५२ प्रतिशत, नेरुडे मिर्मिरेको १९.८६ प्रतिशत, युनिक नेपालको १९.४३ प्रतिशत र विजयाको १७.३७ प्रतिशत खराब कर्जा रहेको छ।

यसले केही संस्थाको ऋण पोर्टफोलियो अझै जोखिमपूर्ण अवस्थामा रहेको देखाउँछ। त्यसैले नाफा बढ्दैमा लघुवित्त क्षेत्रका आधारभूत समस्या समाधान भएको मान्न सकिँदैन।

नियामकीय सहुलियतले पनि दियो राहत

लघुवित्तको वित्तीय अवस्थामा आएको सुधारमा नियामकीय सहुलियतको समेत भूमिका देखिन्छ। कर्जा पुनर्संरचना तथा पुनर्तालिकीकरणको सुविधाले तत्काल किस्ता तिर्न नसक्ने ऋणीलाई थप समय दिएको छ। यसबाट ऋणीलाई राहत पुग्नुका साथै संस्थाहरूलाई खराब कर्जा व्यवस्थापन गर्न पनि सहज भएको देखिन्छ।

तर कर्जा पुनर्संरचना आफैँमा खराब कर्जाको स्थायी समाधान भने होइन। ऋणीको आम्दानीको स्रोत पुनः सञ्चालनमा आएर ऋण तिर्ने क्षमता बढेमा मात्र यस्तो सुविधा दीर्घकालीन सुधारमा परिणत हुन्छ। अन्यथा अहिले घटेको देखिएको खराब कर्जा आगामी दिनमा पुनः बढ्न सक्ने जोखिम रहन्छ।

केही संस्थाको नाफा सयौँ प्रतिशतले बढ्यो

प्रतिशतका आधारमा केही लघुवित्तको नाफामा निकै ठूलो वृद्धि देखिएको छ। ग्लोबल आईएमई लघुवित्तको नाफा ४३५.३३ प्रतिशतले बढेर ४० करोड ११ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।

ग्रामीण विकास लघुवित्तको नाफा २७५.८२ प्रतिशत, आशा लघुवित्तको १५५.२२ प्रतिशत, सम्पदा लघुवित्तको १,२८९.३१ प्रतिशत, सूर्योदय वोमीको ५०३.८३ प्रतिशत, अवियानको ४,५५८.८७ प्रतिशत र एनएमबी माइक्रोफाइनान्सको ८९८.४५ प्रतिशतले बढेको छ।

तर अघिल्लो वर्षको नाफा निकै न्यून वा घाटामा रहेका संस्थाको नाफा सामान्य अवस्थामा फर्किँदा पनि प्रतिशत वृद्धि अस्वाभाविक रूपमा ठूलो देखिन सक्छ। त्यसैले यस्तो प्रतिशतलाई मात्र आधार बनाएर संस्थाको वित्तीय मजबुती मूल्यांकन गर्न नहुने देखिन्छ।

घाटाबाट नाफामा फर्किए

गत आर्थिक वर्षमा केही लघुवित्त घाटाबाट नाफामा फर्किएका छन्। फर्वार्ड माइक्रोफाइनान्स अघिल्लो वर्ष ३६ करोड ४६ लाख रुपैयाँ घाटामा रहेकोमा गत वर्ष ६२ करोड ३५ लाख रुपैयाँ नाफामा पुगेको छ।

सीवाईसी नेपाल ९ करोड ६ लाख रुपैयाँ घाटाबाट २९ करोड ४८ लाख रुपैयाँ नाफामा फर्किएको छ। मातृभूमि लघुवित्त पनि ५२ करोड ३२ लाख रुपैयाँ घाटाबाट २८ करोड ३५ लाख रुपैयाँ नाफामा पुगेको छ।

मानुषी, धौलागिरि, जनउत्थान र स्वस्तिकलगायत केही संस्था पनि घाटाबाट नाफामा फर्किएका छन्। यसले संकटमा रहेका केही संस्थामा पुनरुत्थानको प्रक्रिया सुरु भएको संकेत गर्छ।

नाफा बढ्दा पनि खराब कर्जा बढेका संस्था

केही संस्थामा भने नाफा बढे पनि खराब कर्जा बढेको छ। आशा लघुवित्तको नाफा १५५.२२ प्रतिशतले बढ्दा खराब कर्जा ६.४९ प्रतिशतबाट ८.५७ प्रतिशत पुगेको छ।

जनउत्थान सामुदायिकको खराब कर्जा ९.३५ प्रतिशतबाट बढेर १७.१४ प्रतिशत पुगेको छ। स्वस्तिक लघुवित्तको १७.२५ प्रतिशतबाट २३.५० प्रतिशत र विन नेपालमा १०.६९ प्रतिशतबाट १६.१२ प्रतिशत पुगेको छ।

साना किसान विकास लघुवित्तको नाफा भने २५.३६ प्रतिशतले घटेको छ भने खराब कर्जा २.६५ प्रतिशतबाट बढेर २.९६ प्रतिशत पुगेको छ।

यसले लघुवित्त संस्थाको दीर्घकालीन स्वास्थ्य मापन गर्दा नाफा मात्रै पर्याप्त नहुने देखाउँछ। कर्जा असुली, खराब कर्जा, कर्जा नोक्सानीबापतको प्रावधान, पूँजी पर्याप्तता र समग्र व्यवसायको गुणस्तरलाई समेत उत्तिकै महत्वपूर्ण रूपमा हेर्नुपर्ने हुन्छ।

समग्रमा, गत आर्थिक वर्षको वित्तीय विवरणले लघुवित्त क्षेत्रमा संकटपछिको सुधारको संकेत गरे पनि यो सुधार कति दिगो हुन्छ भन्ने कुरा आगामी वर्षहरूमा कर्जा असुली र खराब कर्जाको अवस्थाले निर्धारण गर्नेछ।

Originally published on abcnews.com.np.