नुवाकोट : बुधबार बिहान ९ बजेतिर नुवाकोटको विदुर नगरपालिका-१ का वडाध्यक्ष लेलिन रञ्जितलाई रसुवाबाट फोन आएको थियो – भोटेकोसी नदी उर्लिएर टिमुरे बगाइसकेको, तत्काल नदी किनाराका वस्तीका मानिसहरूलाई सुरक्षित स्थानमा लगिदिनु भन्ने निर्देशन थियो।

खबर सुनेपछि उनी छक्किएका थिए, किनकि त्यतिबेला पानी परेको पनि थिएन। अघिल्लो दिन बेलुकासम्म मौसम सफा थियो। यस्तो अवस्थामा बाढी कसरी आउन सम्भव छ? उनले तत्कालै रसुवा प्रहरीसँग सम्पर्क गरेर जानकारी लिए, जहाँ प्रहरीले घटना पुष्टि गरेको थियो।

उनीले तुरुन्तै फेसबुकमा टिमुरेमा ठूलो बाढी आएको भन्दै सुरक्षित रहन आग्रह गर्दै सूचना पोस्ट गरेका थिए। ‘भर्खरै प्राप्त जानकारी अनुसार लिन्दे खोलाको बाँध फुटेको हुनाले भोटेकोसी नदीमा अत्यधिक बहाव बढेको छ, त्यसैले त्रिशुली नदी आसपासका बेत्रावती, त्रिशुली सिमचौर, देवीघाट क्षेत्रमा बसोबास गर्ने सम्पूर्णलाई सुरक्षित स्थानमा गई बसिदिनु हुन अनुरोध गर्दछु,’– उनले फेसबुक पोस्टमा लेखेका थिए। त्यसपछि स्थानीय प्रहरीलाई पनि यस विषयमा जानकारी गराए।

विद्यालयमा तत्काल सूचना

वडाध्यक्ष रञ्जितले आफ्नो वडाभित्रकै सबैभन्दा ठूलो विद्यालय त्रिभुवन त्रिशुली माध्यमिक विद्यालयका प्रधानाध्यापक राजेन्द्र दवाडीलाई फोन गरेर बाढी आएको जानकारी दिए, र विद्यार्थीहरूलाई तुरुन्तै सुरक्षित स्थानमा लैजान निर्देशन दिए। सो विद्यालयमा १६ सय भन्दा बढी विद्यार्थी अध्ययनरत छन्, त्यसैले उनको पहिलो ध्यान विद्यालयतिर गएको थियो।

२०२० सालमा स्थापित यो विद्यालय नुवाकोट, धादिङ र रसुवासहित आसपासका जिल्लाबाट विद्यार्थीहरू आउने गरेका हुन्। तर, बाढी कति ठूलो छ भन्ने यकिन जानकारी हुन नभएपछि उनी टिमुरेतिर फोन गर्न खोजे, तर सम्पर्क भएन। त्यसपछि उनले आफैँ नदी किनाराका वस्तीका मानिसहरूलाई सुरक्षित स्थानमा जान सहयोग गर्न थाले।

सांघु बजारको विनाश

तर केही समयमै खोलाको बहाव यतिसम्म बढ्यो कि नुवाकोटको भित्री बजार भनेर चिनिने साँघु बजारका घरहरू गर्ल्यामगुर्लम ढालिन थाले। वडाध्यक्ष रञ्जितका अनुसार, एक सय वटाभन्दा धेरै घर क्षति भएका छन्। यद्यपि, ती घरमा रहेका मध्ये अहिलेसम्म मात्र ३५ जना व्यक्तिसँग सम्पर्क स्थापित भएको छ।

‘खोलाको बहाव यति ठूलो थियो कि पुरानो बजार भनिने त्रिशुलीको साँघु बजार छिनभरमै बगायो। त्यहाँ जानसक्ने अवस्था छैन, घरहरू सबै भत्किएका छन्। नदी किनाराको एउटा पनि घर बाँकी रहेन। लगभग एक सय वटाभन्दा धेरै घर खोलाले बगाइदियो,’– उनले दुःखी मनले बताए। बिहान रसुवाबाट आएको खबर अनुसार टिमुरे बगाइसकेको थियो, त्यसपछि प्रहरीसँग यकिन गरेर सामाजिक सञ्जालमा सूचना पोस्ट गरेका थिए। प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीबाट पनि माइकिङ गराएर नदी नजिकका मानिसहरूलाई सुरक्षित स्थानमा जान आग्रह गरिएको थियो।

विद्यालय खाली गरियो

खोला बढ्न थालेपछि उनी आफैँ केही ठाउँ हेर्न गए, तर खोलाको बहाव देखेर छक्क परे। पुरानो बजार त्रिशुलीको साँघु बजार भित्री बजार छिनभरमै बगाइदिएको थियो। साथै, त्रिशुलीको सबैभन्दा ठूलो विद्यालय त्रिभुवन त्रिशुली मावि पनि बगाइएको छ। तर, उनले समयमै प्रधानाध्यापक दवाडीलाई खबर गरेका थिए, र विद्यार्थीहरूलाई घर पठाउन निर्देशन दिएका थिए। लगभग सबै विद्यार्थी घर फर्किएका छन्।

४० जना जति विद्यार्थी अझै घर जान सकेनन्, उनीहरूलाई प्रधानाध्यापकसँग सुरक्षित स्थानमा राखिएको छ। अहिलेसम्म कुनै पनि विद्यार्थी हराएको सूचना आएको छैन। खोलाले धेरै वरसम्म पाँगो थुपारेको छ। त्रिशुली बजारका दुईवटा पुलसमेत बगाइएका छन्, जसले गर्दा जान सक्ने अवस्था छैन। २०२१ सालमा बनेको पावर हाउस, मठ, मन्दिर र राम मन्दिर विहार पनि खोलाले बगाइदिएको छ।

क्षतिपूर्ति तथा उद्धार

भित्री बजार पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएको छ, जहाँ जानसक्ने अवस्था छैन। घरहरू भत्किएका छन्, नदी किनाराको कुनै पनि घर बाँकी छैन। लगभग एक सय वटाभन्दा धेरै घर बगाइएका छन्। उनी परिवारहरूको विवरण संकलन गरिरहेका छन्, तर कतिपय परिवारसँग अझै सम्पर्क हुन सकेको छैन। अहिलेसम्म ३५ जना व्यक्तिसँग मात्र सम्पर्क स्थापित भएको छ। केही मानिसहरू अझै घरमा फसेको जानकारी आएपछि उनले हेलिकप्टर मगाउन प्रहरीसँग समन्वय गरिरहेका छन्।

अहिले खोला त सुकेको छ, तर सबैतिर खण्डहर र हिलाम्य अवस्था छ। एउटा पनि घर सग्लो छैन। माथिबाट बगाएर ल्याएका काठ, दाउरा जताततै देख्न सकिन्छ। हेर्दा निकै विजोड देखिन्छ, र उनी आफैँ दुःखी भएका छन्।

Originally published on abcnews.com.np.