काठमाडौं । भोटेकोसी र त्रिशूली नदीमा आएको विनाशकारी बाढीबाट प्रभावित जलविद्युत् आयोजनामा हराइरहेकाहरूको खोजी तथा उद्धार सोमबार पनि जारी रह्यो । तर सुरुङभित्र पानी भरिनु, प्रवेशद्वारमा ढुंगा–माटो थुप्रिनु तथा आयोजनाका संरचना बग्नु वा क्षतिग्रस्त हुनुले अधिकांश आयोजनामा उद्धार टोलीले अपेक्षित सफलता पाउन सकेन ।

स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था नेपाल (इप्पान) का अनुसार माथिल्लो त्रिशूली–३ ‘ए’, रसुवागढी, चिलिमे, लाङटाङ खोला, माथिल्लो त्रिशूली–३ ‘बी’ र माथिल्लो त्रिशूली–१ मा सोमबार पनि खोज तथा उद्धार जारी थियो ।

माथिल्लो त्रिशूली–३ ‘ए’मा सुरुङको पानी निकालिँदै

६० मेगावाटको माथिल्लो त्रिशूली–३ ‘ए’ आयोजनाको सुरुङमा फसेकाहरूको उद्धारका लागि २४ घण्टा नै काम भइरहेको छ । सोमबार उद्धार टोली सुरुङको पोर्टल सफा गर्ने काममा केन्द्रित थियो ।

सुरुङको ‘क्राउन’ ब्लास्ट गरी भित्रको अवस्था हेर्दा केबल टनेलमा पानी रहेको पाइएको थियो । त्यसपछि वाटर पम्प प्रयोग गरी सुरुङको पानी बाहिर निकाल्ने काम सुरु गरिएको छ ।

सुरुङको मुखमा थुप्रिएको ढुंगा–माटो हटाएर उद्धार टोली भित्र प्रवेश गर्न सक्ने बाटो बनाउने काम पनि भइरहेको छ । विज्ञ तथा प्राविधिक टोली निरन्तर खटिए पनि सुरुङभित्र फसेकाहरूको उद्धार हुन सकेको छैन ।

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका कामु प्रबन्ध निर्देशक दीर्घायुकुमार श्रेष्ठले फसेकाहरूलाई बचाउन सकिने आशासहित उद्धार कार्य जारी राखिएको बताएका छन् । सुरुङभित्र पानी भरिएकाले उद्धार थप चुनौतीपूर्ण बनेको उनको भनाइ छ ।

रसुवागढीमा सुरुङको अन्तिम भागसम्म खोजी

रसुवागढी जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङको अन्तिम भागसम्म मानिस फसेको हुनसक्ने आशंकामा खोजी गरिएको थियो । तर ड्रोनमार्फत गरिएको अवलोकनमा कोही फेला नपरेको कम्पनीले जनाएको छ ।

खोजी कार्यपछि नेपाली सेनाको टोली धुन्चे फर्किएको छ । आयोजनाबाट कम्पनीका ४९ कर्मचारीसहित ९३ जना सम्पर्कविहीन रहेको विवरण छ ।

उद्धार तथा खोजी प्रभावकारी रूपमा हुन नसकेको भन्दै आयोजनासँग सम्बन्धित पक्षमा असन्तुष्टि बढेको छ ।

चिलिमेमा २५० मिटरमध्ये ९० मिटरसम्म मात्रै पहुँच

२२ मेगावाटको चिलिमे जलविद्युत् आयोजनामा उद्धार तथा पहुँचमार्ग खुलाउने काम सोमबार पुनः सुरु गरिएको छ ।

नेपाली सेना, पर्वतारोही, भारतीय प्राविधिक टोली र आयोजनाका कर्मचारीसहितको टोलीले विद्युत्गृहसम्म पुग्ने मार्ग खुलाउने प्रयास गरेको थियो ।

चिलिमे जलविद्युत् केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक बाबुराजा महर्जनका अनुसार २५० मिटर लामो सुरुङमा करिब ९० मिटरसम्म पुग्न सकिए पनि त्यसपछि अगाडि बढ्न सकिएको छैन । आवश्यक उपकरण आयोजनास्थलमा पुर्‍याएर मार्ग खुलाउने काम जारी राखिएको उनले बताए ।

लाङटाङ खोलामा पनि टोली पुग्यो

२० मेगावाटको लाङटाङ खोला जलविद्युत् आयोजनामा नेपाली सेनाको नेतृत्वमा उद्धार टोली सोमबार पुगेको थियो । नेपाली सेना, भारतीय सेना तथा प्राविधिकसहितको टोलीले आयोजनास्थलको निरीक्षण गरे पनि सुरुङभित्र फसेकाहरूको उद्धार हुन सकेन ।

आयोजनाले मंगलबार आफ्नै तर्फबाट समेत उद्धार प्रक्रिया अघि बढाउने जनाएको छ ।

माथिल्लो त्रिशूली–३ ‘बी’मा संरचना नै बग्यो

३७ मेगावाटको माथिल्लो त्रिशूली–३ ‘बी’ आयोजनामा आइतबारदेखि हराइरहेकाहरूको खोजी जारी छ । बाढीले आयोजनाका अधिकांश संरचना बगाएपछि खोज तथा उद्धार थप कठिन बनेको छ ।

प्राधिकरणका कामु कार्यकारी निर्देशक श्रेष्ठका अनुसार आयोजनासँगै रहेको २२० केभी त्रिशूली–३ ‘बी’ हब सबस्टेसनमा समेत पूर्ण क्षति पुगेको छ । सबस्टेसन क्षेत्रमा सम्पर्कविहीन भएकाहरूको समेत खोजी भइरहेको छ ।

माथिल्लो त्रिशूली–१ का ५७३ अझै सम्पर्कविहीन

२१६ मेगावाटको माथिल्लो त्रिशूली–१ आयोजनामा सोमबार थप तीन जनाको उद्धार भएको छ । हालसम्म उद्धार भएका तथा सम्पर्कमा आएका गरी ८७३ जनाको विवरण प्राप्त भएको छ ।

तर परामर्शदाता, ठेकेदार कम्पनी तथा आयोजनाका कर्मचारीसमेत गरी ५७३ जना अझै सम्पर्कविहीन रहेको विवरण छ । त्यसमध्ये करिब ३०० जना सुरुङभित्र काम गर्ने व्यक्ति रहेको बताइएको छ ।

उनीहरू बाढी आउँदा सुरुङभित्रै थिए वा सुरुङ प्रवेश गरेका थिएनन् भन्ने विषय भने अझै यकिन हुन सकेको छैन । बाढी आएको दिन आयोजनामा १ हजार ४०० भन्दा बढी व्यक्ति कार्यरत रहेको अनुमान गरिएको छ ।

भोटेकोसी र त्रिशूली क्षेत्रमा बाढीबाट प्रभावित आयोजनामा नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी, प्राविधिक टोली, पर्वतारोही तथा भारतीय उद्धार तथा प्राविधिक टोली परिचालन भएका छन् ।

तर आयोजनाका संरचनामा भएको ठूलो क्षति, सुरुङमा जमेको पानी र थुप्रिएको भग्नावशेषका कारण खोज तथा उद्धार कार्य अझै अत्यन्त जटिल बनेको इप्पानले जनाएको छ ।

Originally published on abcnews.com.np.