बागलुङ । गाईजात्रा पर्वको अवसरमा बिहीबार बागलुङ बजारमा करिब २३८ वर्ष पुरानो मानिएको परम्परागत रोपाइँ नाच प्रदर्शन गरिएको छ । नेवार समुदायले गाईजात्राअन्तर्गत प्रदर्शन गर्दै आएको यो नाचले धान रोपाइँको झल्को दिन्छ ।

रोपाइँ नाचमा खेत जोत्ने, बाउसे गर्ने, रोपाहारले धान रोप्ने तथा असारे गीत गाउँदै रमाइलो गर्ने परम्परागत शैलीलाई नृत्य र अभिनयमार्फत प्रस्तुत गरिन्छ । नाचमा सहभागी कलाकारहरूले समूहगत रूपमा विभिन्न भावभङ्गीमा गीत तथा नृत्य प्रस्तुत गरेका थिए ।

नेवा ल्याम पुचको आयोजना तथा नेपाल भाषा मंकाः खलको समन्वयमा आयोजित रोपाइँ नाच बागलुङ बजारको नारायणचोकबाट सुरु भएको थियो । त्यसपछि बजारका विभिन्न मुख्य चोकमा पुगेर नाच प्रदर्शन गरिएको थियो ।

परम्परागत संस्कृतिको संरक्षण र पुस्तान्तरणमा युवा पुस्ताको सक्रिय सहभागिता रहँदै आएको छ । नेवा ल्याम पुचका अध्यक्ष जय राजभण्डारीका अनुसार धान रोपाइँ सकेपछि खुशीयाली मनाउने पुरानो परम्परालाई युवाको सहभागितामा निरन्तरता दिइएको हो ।

“रोपाइँ जात्रा मनाउन बाउसे तथा खेतालाहरू जम्मा भएर बाजागाजाका साथ असारे गीत गाउँदै र नाच्दै रमाइलो गरिन्छ,” राजभण्डारीले भने, “ऐतिहासिक महत्व बोकेको रोपाइँ नाच धान रोपाइँ सकेपछि मनाउने विगतदेखिको प्रचलनलाई युवाहरूको सहभागितामा निरन्तरता दिँदै आएका छौँ ।”

रोपाइँको खुशीयालीदेखि संस्कृतिको संरक्षणसम्म

रोपाइँ नाच केवल मनोरञ्जनको माध्यम मात्र नभई बागलुङको नेवार समुदायको मौलिक सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडिएको परम्परा हो । खेतमा धान रोपिसकेपछि त्यसको खुशीयालीमा सामूहिक रूपमा नाचगान गर्दै उत्सव मनाउने चलनका रूपमा यसको विकास भएको बताइन्छ ।

यसमा खेतमा काम गर्ने हली, बाउसे, रोपाहार तथा खेताल्नीका भूमिकासमेत प्रस्तुत गरिन्छ । युवा पुस्ताको सहभागिताले पुरानो संस्कृतिलाई नयाँ पुस्तासम्म पुर्‍याउन सहयोग पुगेको आयोजकको भनाइ छ ।

रोपाइँ नाच प्रदर्शनको अघिल्लो दिन बुधबार नेवा ल्याम पुचले बागलुङ बजारमा कटुवाल नाच समेत प्रदर्शन गरेको थियो । कटुवाल नाचमा युवाहरूले विभिन्न रूपका मुखुन्डो धारण गरी मृदङ्गको तालमा नाच्ने गर्छन् ।

कटुवालको भूमिका निभाउने कलाकारले रोपाइँको सन्देश दिने र हली, बाउसे तथा खेताल्नीलाई भोलिपल्ट हुने रोपाइँबारे जानकारी गराउने पुरानो चलन रहेको बताइन्छ ।

यसरी गाईजात्राको अवसरमा प्रदर्शन हुने कटुवाल र रोपाइँ नाचले बागलुङमा पुस्तौँदेखि चलिआएको नेवार समुदायको सांस्कृतिक परम्परा, कृषि जीवनशैली र सामुदायिक उत्सवलाई जीवित राख्दै आएको छ ।

Originally published on abcnews.com.np.