काठमाडौं । दक्षिण अमेरिकी राष्ट्र ब्राजिलमा शरणार्थीको मान्यता माग्दै आवेदन दिने नेपालीमध्ये ठूलो संख्याको आवेदन अस्वीकृत भएको तथ्य सार्वजनिक भएको छ। ब्राजिलको न्याय तथा सार्वजनिक सुरक्षा मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको ‘रिफ्युजी इन नम्बर्स, २०२६’ प्रतिवेदनअनुसार सन् २०२५ मा नेपालीका ९२५ वटा शरणार्थी आवेदन अस्वीकृत भएका छन्, जसले नेपाललाई आवेदन अस्वीकृत हुने देशहरूको सूचीमा पाँचौं स्थानमा राखेको छ।

प्रतिवेदनअनुसार सन् २०२५ मा ब्राजिलले कुल २५ हजार ५३८ शरणार्थी आवेदन अस्वीकृत गरेको थियो। सबैभन्दा धेरै भेनेजुएलाका ६ हजार ३८२, त्यसपछि क्युबा, एङ्गोला, चीन र नेपालका नागरिकका आवेदन अस्वीकृत भएका हुन्। अस्वीकृत भएका नेपालीमध्ये ८५८ पुरुष, ६६ महिला र एक जनाको पहिचान खुल्न नसकेको उल्लेख गरिएको छ।

यद्यपि ब्राजिलका लागि नेपाली राजदूत निर्मलराज काफ्लेले सन् २०२६ मा नेपालीले नयाँ शरणार्थी आवेदन दिएको जानकारी आफूहरूसँग नरहेको बताएका छन्। उनका अनुसार प्रतिवेदनमा उल्लेख भएका अधिकांश आवेदन सन् २०२४ मा दर्ता भएर प्रक्रियामा रहेका हुनसक्छन्।

ब्राजिलमा शरणार्थीको हैसियत माग्ने अधिकांश नेपाली मानव तस्करको प्रलोभनमा परेर अमेरिका पुग्ने उद्देश्यले त्यहाँ पुगेका हुने गरेको पाइएको छ। तस्करले प्रतिव्यक्ति ८० लाख रुपैयाँभन्दा बढी रकम लिएर ब्राजिलबाट पेरु, इक्वेडर, कोलम्बिया, पानामा, कोस्टारिका, निकारागुवा, होन्डुरस, ग्वाटेमाला र मेक्सिको हुँदै अमेरिका पुर्‍याउने आश्वासन दिने गरेका छन्।

तर अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको दोस्रो कार्यकाल सुरु भएपछि आप्रवासन नीतिमा कडाइ गरिएसँगै दक्षिण अमेरिकी मार्ग हुँदै अमेरिका प्रवेश गर्ने क्रम उल्लेख्य रूपमा घटेको छ। ट्रम्प प्रशासनले अवैध रूपमा अमेरिका प्रवेश गरेका सयौं नेपालीलाई चार्टर्ड विमानमार्फत नेपाल फिर्ता पठाइसकेको छ। पछिल्लो डेढ वर्षमा मात्रै करिब ७ सय नेपाली डिपोर्ट भइसकेका छन्।

ब्राजिलमा शरणार्थीको आवेदन दिनुको मुख्य उद्देश्य त्यहाँको अध्यागमन नियन्त्रणबाट अस्थायी रूपमा मुक्त भई मानव तस्करको सहयोगमा उत्तरतर्फको यात्रा अघि बढाउनु रहेको अधिकारीहरूको विश्लेषण छ। आवेदन दर्ता गरेपछि तत्काल डिपोर्ट नहुने भएकाले अधिकांश नेपालीले ब्राजिल पुगेलगत्तै आफूलाई शरणार्थी घोषणा गर्दै प्रक्रिया सुरु गर्ने गरेका छन्।

अघिल्ला वर्षका प्रतिवेदनले पनि यही प्रवृत्ति देखाएका छन्। ‘रिफ्युजी इन नम्बर्स, २०२५’ अनुसार सन् २०२४ मा १ हजार ४३७ नेपालीले ब्राजिलमा शरणार्थीको हैसियत मागेका थिए, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा झण्डै ४९ प्रतिशत बढी थियो। त्यतिबेला शरणार्थी आवेदन दिने विदेशीमध्ये नेपाली छैटौं ठूलो समूह थिए।

त्यस्तै, ‘रिफ्युजी इन नम्बर्स, २०२४’ प्रतिवेदनअनुसार सन् २०२३ मा ९६६ नेपालीले ब्राजिलमा शरणार्थीको आवेदन दिएका थिए भने ‘रिफ्युजी इन नम्बर्स, २०२२’ अनुसार सन् २०२१ मा यस्तो आवेदन दिने नेपालीको संख्या ५५ थियो। यसले पछिल्ला केही वर्षमा अमेरिका पुग्ने आशामा ब्राजिल हुँदै यात्रा गर्ने नेपालीको संख्या तीव्र रूपमा बढेको देखाउँछ।

प्रतिवेदनअनुसार शरणार्थी आवेदन दिने नेपालीमध्ये अधिकांश १५ देखि ३९ वर्ष उमेर समूहका छन् र सबैभन्दा धेरै आवेदन ब्राजिलको साओ पाउलो क्षेत्रमा दर्ता हुने गरेको छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार मानव तस्करीको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जाल सक्रिय रहँदासम्म यस्ता जोखिमपूर्ण यात्रा र त्यससँग जोडिएका मानवीय संकट रोक्न चुनौतीपूर्ण रहने देखिएको छ।

Originally published on abcnews.com.np.