काठमाडौं । अमेरिकी सेनाले लगातार दोस्रो रात इरानका विभिन्न रणनीतिक क्षेत्रहरूमा मिसाइल तथा ड्रोनमार्फत भीषण बमबारी गरेको छ. युद्धविराम सम्झौता (MoU) भङ्ग भएपछिको यो आक्रमणलाई इरानमाथि भएको अहिलेसम्मकै ठूलो र व्यापक हवाई हमला भनिएको छ. अमेरिकी आक्रमणपछि खाडी क्षेत्रमा युद्धको त्रास फैलिएको छ भने बहराइन र कुवेतमा ‘शत्रुतापूर्ण मिसाइल र ड्रोन’ को चेतावनी दिँदै हवाई आक्रमणका साइरनहरू बजाइएका छन्.

१. इरानभर भीषण बमबारी: आणविक केन्द्र नजिकै पनि विष्फोट

इरानको राजधानी तेहरानबाट प्राप्त रिपोर्ट अनुसार, इरानको भूगोल र पहुँचलाई केन्द्रित गर्दै अमेरिकाले यस पटक दक्षिण-पूर्वी र दक्षिण-पश्चिमी क्षेत्रहरूमा आक्रमण व्यापक बनाएको छ.

• रणनीतिक बन्दरगाह र टापुहरू निशानामा: स्ट्रेट अफ हर्मुज (Strait of Hormuz) लाई निगरानी गर्ने सिरिक (Sirik) बन्दरगाह, बन्दर अब्बास, जास्क र अबु मुसा टापुमा ठूला विष्फोटहरू भएका छन्.
• आणविक केन्द्रनजिक आक्रमण: दक्षिण-पश्चिमको बुशेहर (Bushehr) सहरमा धेरै हवाई आक्रमणहरू भएका छन्. यसै सहरमा इरानको मुख्य आणविक ऊर्जा केन्द्र (Nuclear Power Plant) रहेको छ. यद्यपि, स्थानीय अधिकारीहरूले आणविक केन्द्रमा कुनै क्षति नपुगेको दाबी गरेका छन्.
• रेलमार्ग र पुल ध्वस्त: उत्तर-पूर्वी प्रान्त गोलेस्तानको अक्काला (Aqqala) सहर बाहिर रहेको रणनीतिक रेलमार्गको पुल (Aq Tekeh Khan Bridge) मा अमेरिकाले ७ वटा क्षेप्यास्त्र प्रहार गरी ध्वस्त पारेको छ.
• मानवीय क्षति: दक्षिण-पूर्वी सहर इरानशहर (Iranshahr) को विमानस्थल सुविधालाई लक्षित गरी भएको आक्रमणमा कम्तीमा एक जनाको मृत्यु भएको छ भने अन्य कैयौँ घाइते भएका छन्.

२. ट्रम्पको चेतावनी: “एक हान्नेलाई २० गुणा बढीले फर्काउँछौँ”

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले आफ्नो नयाँ विमान ‘एयर फोर्स वान’ मा सञ्चारकर्मीहरूसँग कुरा गर्दै इरानविरुद्ध अमेरिकी सैन्य रणनीति अब ‘१ को बदला २०’ हुने घोषणा गरेका छन्.

“हामीले उनीहरूलाई निकै कडा प्रहार गरेका छौँ। अबदेखि उनीहरूले हामीलाई जति चोट पुर्‍याउँछन्, अमेरिकी सेनाले त्यसको २० गुणा बढी कडा जवाफ फर्काउनेछ। सैन्य रूपमा हामीले जितिसक्यौँ, इरानसँग अब धेरै थोक बाँकी छैन। उनीहरू सम्झौताका लागि मरिहत्ते गरिरहेका छन् तर उनीहरू सम्झौता पालना गर्न योग्य छन् कि छैनन् भन्ने मलाई थाहा छैन।”

— अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प

इरानले वार्ता चाहँदाचाहँदै पनि व्यापारिक जहाजहरूमा किन आक्रमण गर्‍यो भन्ने प्रश्नमा ट्रम्पले भने, “साँचो भन्नुपर्दा उनीहरू अलिकति बहुला र नियन्त्रण बाहिर छन्।”

३. हर्मुज जलशङ्कट नै अमेरिकाको ‘रेड लाइन’

अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्स (JD Vance) का अनुसार गत जुन १६ मा इस्लामावादमा भएको सम्झौता इरानले केवल एक हप्ता मात्रै पालना गर्‍यो. अमेरिकाले इरानमाथिको नाकाबन्दी हटाउने र बदलामा इरानले व्यापारिक जहाजमाथि आक्रमण रोक्ने सहमति भएको थियो. तर इरानले पुनः स्ट्रेट अफ हर्मुजमा जहाजहरूलाई निसाना बनाएकाले यो सैन्य कदम चाल्नुपरेको ह्वाइट हाउसको भनाइ छ. ह्वाइट हाउसले व्यापारिक जलमार्ग (Strait of Hormuz) लाई बन्द गर्ने वा अवरोध गर्ने इरानको कुनै पनि प्रयास अमेरिकाका लागि मान्य नहुने (‘रेड लाइन’) स्पष्ट पारेको छ.

अमेरिकी सेनाले विशेष गरी इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (IRGC) को तटीय राडार, एन्टि-शिप मिसाइल र हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीलाई ध्वस्त पार्ने रणनीति लिएको छ.

४. इरानको प्रतिवाद र संयुक्त राष्ट्रसङ्घमा उजुरी

अमेरिकी आक्रमण लगत्तै इरानको आईआरजीसी (IRGC) ले यस आक्रमणको ‘दह्रो र विनाशकारी जवाफ’ दिने चेतावनी दिएको छ.

अर्कोतर्फ, इरानले संयुक्त राष्ट्रसङ्घ (UN) को सुरक्षा परिषद् र महासचिवलाई छुट्टाछुट्टै पत्र पठाउँदै अमेरिकी कदमको कडा विरोध गरेको छ. संयुक्त राष्ट्रसङ्घका लागि इरानी राजदूत अमिर सइद इराभानीले अमेरिकाले इरानको सार्वभौमसत्ता र भौगोलिक अखण्डतामाथि व्यापक आक्रमण गरेर राष्ट्रसङ्घको बडापत्र (UN Charter) र इस्लामावाद सम्झौताको ठाडो उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाएका छन्.

५. खामेनीको अन्त्येष्टि र क्षेत्रीय प्रभाव

यो युद्धको माहौलका बीच इरानका दिवङ्गत सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह अली खामेनीको शवयात्रा इराकका पवित्र सहरहरू नजफ र कर्बलामा भव्य रूपमा सम्पन्न भएको छ. इरानले यस शोकको घडीलाई मध्यपूर्वमा आफ्नो धार्मिक र राजनीतिक प्रभाव प्रदर्शन गर्ने माध्यम बनाएको छ. इराकमा रहेका शिया धार्मिक स्थलहरूमा लाखौँ शोकाकुल मानिसहरूको उपस्थिति हुनुले खामेनीको प्रभाव इरान बाहिर पनि कति बलियो थियो भन्ने देखाउँछ. खामेनीको पार्थिव शरीरलाई बिहीबार साँझ इरानको मशहद सहरमा समाधिस्थ गरिँदै छ.