एजेन्सी । फेसबुकको माउ कम्पनी मेटाका सीईओ मार्क जकरबर्गले एआईले रोजगारी खोस्ने चिन्तामा रहेकाहरूका लागि एउटा सन्देश दिएका छन् । त्यो के भने यस प्रविधिले वास्तवमा रोजगारी सिर्जना गरिरहेको छ ।

मेटाको त्रैमासिक आम्दानी सार्वजनिक हुनुभन्दा केही घण्टाअघि वाल स्ट्रिट जर्नलसँग कुरा गर्दै जकरबर्गले भने, ‘एआईसँग सम्बन्धित सबै कामले समग्रमा धेरै रोजगारी सिर्जना गरेको छ किनभने यसका लागि धेरै पूर्वाधारहरू निर्माण गर्नुपर्ने आवश्यकता छ ।’ ठूलो संख्यामा मानिसहरू विस्थापित हुने डर अहिलेसम्म मानिसहरूले डराएको जस्तो नदेखिएको उनले थपे।

यस दाबीले एउटा स्वाभाविक प्रश्न उब्जाउँछ किनकि यो दाबी गर्ने कम्पनीले नै यस वर्ष यसको उल्टो काम गरेको छ । मेटाले मे महिनामा एआई–फर्स्ट पुनःसंरचनाको एक भागको रूपमा ८ हजार कर्मचारीहरू अर्थात् आफ्नो कार्यबलको करिब १० प्रतिशतलाई हटाएको थियो । थप ७ हजार कर्मचारीहरूलाई एआई पहलहरूमा पुनः खटाइएको छ ।

साथै, सन् २०२६ मा एआई पूर्वाधारमा १३० अर्ब डलरदेखि १४५ अर्ब डलरसम्म खर्च गर्ने तयारीमा कम्पनी छ जुन गत वर्षको तुलनामा करिब दोब्बर हो । जकरबर्गले एआईले रोजगारी सिर्जना गरिरहेको छ भन्नु गलत होइन तर ती रोजगारीहरू उनको आफ्नै कम्पनीले हटाएका कर्मचारीहरूका लागि भने होइनन् ।

जकरबर्गले गणना गरिरहेका रोजगारीहरू निर्माण क्षेत्रमा छन्, मेटाभित्र होइन । उनको तर्क भौतिक पूर्वाधार निर्माणमा आधारित छ । मेटाले विश्वभर ३२ वटा डेटा सेन्टरहरू सञ्चालन वा निर्माण गरिरहेको छ र यस वर्ष आफ्नो कम्प्युटिङ क्षमतालाई ७ गिगावाट पुर्याउने र २०२७ मा यसलाई फेरि दोब्बर गरी १४ गिगावाट पुर्याउने योजना बनाएको छ ।

यति ठूलो स्तरका सुविधाहरूका लागि निर्माण टोली, इलेक्ट्रिसियन, कुलिङ इन्जिनियर र ऊर्जा पूर्वाधारका कर्मचारीहरू चाहिन्छ । यो रोजगारी केवल एआईका लागि आवश्यक पर्ने कम्प्युटिङ क्षमताकै कारण सिर्जना भएको हो ।

व्यापक रूपमा हेर्ने हो भने यो संख्या अझ ठूलो देखिन्छ । सन् २०२६ मा ठूला प्रविधि कम्पनीहरूको संयुक्त एआई खर्च ७०० अर्ब डलर नाघ्ने प्रक्षेपण गरिएको छ । त्यसमा अल्फाबेटले २०५ अर्ब डलर र माइक्रोसफ्टले करिब १७५ अर्ब डलर खर्च गर्ने योजना बनाएका छन् ।

तर, मेन्लो पार्क (मेटाको मुख्यालय) भित्रको दृश्य भने अलि निराशाजनक थियो । मे २० का ती कटौतीहरू सिंगापुरमा बिहान ४ बजे इमेलबाट सुरु भएर बेलायत र अमेरिकातिर फैलिएका थिए । त्यसमा एक महिनाअघि मात्र भर्ना भएका व्यक्तिहरूलाई समेत निकालिएको थियो ।

सहकर्मीहरूले बिदाइ हुँदा सलाद इमोजी (जुन आन्तरिक रूपमा सलामको संक्षिप्त रूप थियो) प्रयोग गरेका थिए । कर्मचारीहरूलाई घरबाटै काम गर्न भनिएपछि कार्यालयहरू खाली थिए ।

यस कटौतीअघि नै कर्मचारीहरूमा आक्रोश थियो । कर्पोरेट ल्यापटपहरूमा कर्मचारीका किस्ट्रोक, माउस मुभमेन्ट र स्क्रिन गतिविधिलाई रेकर्ड गरेर एआई मोडलहरूलाई तालिम दिने कार्यक्रमको विरुद्धमा १ हजारभन्दा बढी कर्मचारीहरूले हस्ताक्षर गरेका थिए । नयाँ एप्लाइड एआई र इन्जिनियरिङ टोलीमा खटाइएका कर्मचारीहरूलाई त्यसमा सहभागी हुनु अनिवार्य रहेको लिखित रूपमै जानकारी दिइएको थियो ।

अर्कोतर्फ, वाल स्ट्रिटले जकरबर्गलाई आफ्नो शैलीमा रोजगारीको प्रश्न सोधिरहेको छ । लगानीकर्ताहरू यो सबै खर्चबाट के प्रतिफल आउँछ भन्ने जान्न चाहन्छन् । मेटाको दोस्रो त्रैमासिकको फ्री क्यास फ्लो ९१ प्रतिशतले घटेर ७८ करोड ४० लाख डलरमा झरेको छ । यो सन् २०२२ को अन्त्यपछिकै न्यून हो ।

आम्दानी २८ प्रतिशतले बढेर ६०.८ अर्ब डलर पुगे पनि कम्पनीको सेयर १० प्रतिशतले घट्यो । जकरबर्गले विश्लेषकहरूलाई कम्प्युटिङ क्षमता आफैंमा एउटा उत्पादन बनिरहेको बताए । मेटालाई यो क्षमता भाडामा दिनका लागि आकर्षक प्रस्तावहरू आइरहेको र कम्पनीले एन्थ्रोपिकसँग पनि कुरा गरिरहेको उनले थपे ।

तर, उनले अल्पकालीन नाफाका लागि सबै कम्प्युटिङ बेच्नु मूर्खता हुने बताए किनकि मेटालाई आफ्नै एआई एजेन्टहरू र मोडलहरू तालिम दिन यसको आवश्यकता छ । ‘मेरो व्यक्तिगत विश्वास छ, यसमा लगानी गर्नेहरूले भविष्यमा राम्रो प्रतिफल पाउनेछन्,’ उनले भने ।

जकरबर्गले भनेका दुवै कुरा एकैसाथ सत्य हुन सक्छन् । लुइजियानाको कंक्रिट ढलान र ठूला विद्युत् सबस्टेशनहरूमा एआईले काम सिर्जना गरिरहेको छ । तर, उनको यो आशावादी गणनाले यो संक्रमणको लागत कसले बेहोरिरहेको छ भन्ने कुरालाई बेवास्ता गर्छ । ती ८ हजार मानिसहरू जसको जागिर कटौती गरेर यो पूर्वाधार निर्माणका लागि रकम जुटाइयो ।

उनीहरूलाई बिहान उज्यालो नहुँदै इमेलमार्फत जानकारी दिइएको थियो । हुनसक्छ, मानिसहरूले डराए जस्तो गरी स्थिति अघि बढेको छैन होला । तर, कसैका लागि भने यो स्थिति डरभन्दा पनि भयावह साबित भएको छ ।

Originally published on abcnews.com.np.