एजेन्सी । मोटोपन र क्यान्सरबीचको सम्बन्धबारे गरिएको नयाँ अध्ययनले अत्यधिक तौल तथा मोटोपनका कारण क्यान्सरको जोखिम यसअघि अनुमान गरिएभन्दा बढी हुनसक्ने देखाएको छ।

जर्मन क्यान्सर रिसर्च सेन्टर (डीकेएफजेड) का अनुसन्धानकर्ताहरूले गरेको अध्ययनअनुसार, कुल क्यान्सरका ११.५ प्रतिशतसम्मका केस अत्यधिक तौल वा मोटोपनसँग सम्बन्धित हुनसक्ने देखिएको छ। यसअघि गरिएका अध्ययनहरूले मोटोपनसँग सम्बन्धित क्यान्सरको हिस्सा करिब २ देखि ८ प्रतिशतसम्म मात्र हुने अनुमान गरेका थिए।

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार नयाँ निष्कर्षले मोटोपन र क्यान्सरबीचको सम्बन्धलाई विगतमा कम आँकिएको हुनसक्ने देखाएको छ। विशेषगरी पेट वरिपरि जम्मा हुने बोसो क्यान्सरको जोखिम बढाउने महत्वपूर्ण कारक हुनसक्ने अध्ययनले औंल्याएको छ।

४ लाख ५८ हजारभन्दा बढी व्यक्तिको तथ्यांक विश्लेषण

जर्मन क्यान्सर रिसर्च सेन्टरका महामारीविद् हर्मन ब्रेनरको नेतृत्वमा गरिएको अध्ययनमा बेलायतको यूके बायोबैंकमा आबद्ध ४ लाख ५८ हजार ५४३ महिला तथा पुरुषको स्वास्थ्यसम्बन्धी तथ्यांक विश्लेषण गरिएको थियो।

अध्ययनमा सहभागीलाई औसत १२ वर्षसम्म अनुगमन गरिएको थियो। यस अवधिमा करिब ५० हजार नयाँ क्यान्सरका केस पहिचान भएका थिए।

अनुसन्धानकर्ताहरूले सहभागीको बडी मास इन्डेक्स (बीएमआई) मात्र नभई कम्मरको घेरा र कम्मर–नितम्ब अनुपातलाई समेत विश्लेषण गरेका थिए।

बीएमआई मात्रै पर्याप्त मापदण्ड होइन

अध्ययनले मोटोपन मापन गर्न बीएमआई मात्रै पर्याप्त नहुनेतर्फ पनि ध्यानाकर्षण गराएको छ।

बीएमआईले व्यक्तिको तौल र उचाइबीचको अनुपात देखाउँछ। तर यसले शरीरमा बोसो कहाँ र कति जम्मा भएको छ तथा मांसपेशीको मात्रा कति छ भन्ने पूर्ण जानकारी दिँदैन।

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार पेट वरिपरि जम्मा हुने बोसोले स्वास्थ्यमा फरक प्रभाव पार्न सक्छ। त्यसैले कम्मरको घेरा र कम्मर–नितम्ब अनुपातलाई समेत अध्ययनमा समावेश गरिएको हो।

पेटको बोसोले कसरी बढाउन सक्छ क्यान्सरको जोखिम ?

रेजेन्सबर्ग विश्वविद्यालयका महामारीविद् माइकल लाइट्जम्यानका अनुसार शरीरमा रहेको सबै प्रकारको बोसो समान हुँदैन।

विशेषगरी पेट वरिपरि जम्मा हुने बोसो शरीरमा निष्क्रिय रूपमा रहने तन्तु मात्र नभई जैविक रूपमा सक्रिय हुन्छ। यसले दीर्घकालीन प्रदाह तथा मेटाबोलिक परिवर्तन निम्त्याउन सक्छ, जसले क्यान्सर विकासका लागि अनुकूल वातावरण बनाउन सक्ने अनुसन्धानकर्ताहरूको भनाइ छ।

पेटको बोसोबाट निस्कने एडिपोकाइन्सलगायतका संकेत अणुले शरीरका विभिन्न कोषमा प्रभाव पार्न सक्छन्। यस्ता जैविक प्रक्रियाले कोषको वृद्धि, विभाजन तथा प्राकृतिक मृत्युको प्रक्रियामा परिवर्तन ल्याउन सक्ने र त्यसले ट्युमरको विकासमा भूमिका खेल्न सक्ने अध्ययनले जनाएको छ।

क्यान्सरका कारण हुने तौल घटाइलाई पनि अध्ययनमा समेटियो

अध्ययनको महत्वपूर्ण पक्ष क्यान्सरका कारण तौल घट्ने सम्भावनालाई समेत ध्यानमा राख्नु हो।

क्यान्सरको सुरुआती चरणमै कतिपय व्यक्तिको तौल घटिसकेको हुनसक्छ। यस्तो अवस्थामा क्यान्सर सुरु हुनुअघि उनीहरूमा रहेको मोटोपन र क्यान्सरबीचको वास्तविक सम्बन्ध कमजोर देखिन सक्ने अनुसन्धानकर्ताहरूले बताएका छन्।

यसलाई सम्बोधन गर्न अध्ययनमा सुरुआती सात वर्षका तथ्यांकलाई विश्लेषणबाट हटाइएको थियो। यसबाट क्यान्सरका कारण पछि हुने तौल परिवर्तनको प्रभाव घटाएर मोटोपन र क्यान्सरबीचको सम्बन्धलाई अझ स्पष्ट रूपमा अध्ययन गर्न खोजिएको थियो।

महिलामा जोखिम अझ बढी हुनसक्ने

अध्ययनले अत्यधिक तौल भएका महिलामा मोटोपनसँग सम्बन्धित क्यान्सरको जोखिम पुरुषको तुलनामा बढी हुनसक्ने संकेत गरेको छ। यद्यपि, यस निष्कर्षलाई थप अध्ययनबाट पुष्टि गर्न आवश्यक रहेको अनुसन्धानकर्ताहरूले बताएका छन्।

लाइट्जम्यानका अनुसार महिलामा देखिने स्तन, पाठेघर र अण्डाशयको क्यान्सरमा हर्मोनको भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ। अत्यधिक पेटको बोसोले शरीरमा एस्ट्रोजनको स्तर तथा हर्मोनसम्बन्धी प्रक्रियामा परिवर्तन ल्याउन सक्ने भएकाले महिलामा केही क्यान्सरको जोखिम बढ्नसक्ने उनको भनाइ छ।

मोटोपनलाई यसअघि नै मुटुरोग, उच्च रक्तचाप र टाइप–२ मधुमेहजस्ता गैरसर्ने रोगको प्रमुख जोखिम कारक मानिँदै आएको छ। तर, यसले क्यान्सरको जोखिमसमेत बढाउन सक्छ भन्ने विषयमा पर्याप्त जनचेतना नरहेको अनुसन्धानकर्ताहरूको भनाइ छ।

नयाँ अध्ययनले भने मोटोपनको रोकथाम तथा नियन्त्रणलाई क्यान्सर रोकथामको रणनीतिसँग समेत जोडेर हेर्नुपर्ने संकेत गरेको छ।

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार अत्यधिक तौल घटाउँदा मुटुरोग, स्ट्रोक तथा टाइप–२ मधुमेहको जोखिम कम हुनुका साथै मोटोपनसँग सम्बन्धित केही क्यान्सरको जोखिम पनि घटाउन सकिन्छ।

लाइट्जम्यानका अनुसार मोटोपनसँग सम्बन्धित क्यान्सरको हिस्सा यसअघि अनुमान गरिएभन्दा ठूलो देखिनु चिन्ताजनक भए पनि यसले रोकथामका लागि अझ ठूलो सम्भावना रहेको देखाउँछ।

‘मोटोपन रोकथाम गरेर हामीले पहिले अनुमान गरिएकोभन्दा धेरै क्यान्सर रोक्न सक्छौँ,’ उनको भनाइ छ।

Originally published on abcnews.com.np.