काठमाडौँ । अविरल वर्षाका कारण देशका विभिन्न क्षेत्रमा बाढी, पहिरो र सडक कटान बढेपछि प्रमुख राजमार्ग तथा सडकखण्डमा यातायात सेवा प्रभावित भएको छ। कोशी, बागमती, गण्डकी र कर्णाली प्रदेशका कतिपय सडक पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएका छन् भने केही सडकमा एकतर्फी रूपमा मात्र सवारी सञ्चालन भइरहेको छ।

वर्षा निरन्तर भइरहेकाले सडक खुलाउने काममा समेत चुनौती देखिएको छ। कतिपय जोखिमयुक्त सडकमा सम्भावित दुर्घटना रोक्न रातिको समयमा सवारी सञ्चालनमा रोक लगाइएको छ।

प्रहरी प्रधान कार्यालयका अनुसार कोशी प्रदेशका भोजपुर, इलाम र सङ्खुवासभामा प्रमुख सडक प्रभावित भएका छन्।

भोजपुरको बोखिममा बाढीका कारण मध्यपहाडी लोकमार्ग एकतर्फी भएको छ। इलामको राजदुवालीमा पहिरोका कारण मेची राजमार्ग अवरुद्ध भए पनि वैकल्पिक मार्गबाट यातायात सञ्चालन भइरहेको छ।

सङ्खुवासभाको भोटखोला–३ स्थित सिर्खेकडाँडामा बाढीले सडक पुरिएपछि खाँदबारी–किमाथाङ्का सडकखण्ड पूर्ण रूपमा बन्द भएको प्रहरीले जनाएको छ।

यता, काभ्रेपलाञ्चोकस्थित बीपी राजमार्गको खुर्कोट–नेपालथोक–कटुन्जेबेँसी खण्डमा रातिको यात्रा बन्द गरिएको छ। सम्भावित जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै साँझ ६ बजेदेखि बिहान ४ बजेसम्म सवारी सञ्चालनमा रोक लगाइएको छ भने बिहान ४ बजेदेखि साँझ ६ बजेसम्म मात्रै यातायात सञ्चालन गर्न दिइएको छ।

काठमाडौँ जोड्ने वैकल्पिक सडकमा पनि राति रोक

बागमती प्रदेशमा काठमाडौँ प्रवेश गर्ने केही महत्वपूर्ण सडकमा समेत जोखिम बढेको छ।

मकवानपुरको हेटौँडा–भीमफेदी–कुलेखानी–फाखेल–काठमाडौँ सडकखण्डमा रातिको समयमा सवारी सञ्चालनमा रोक लगाइएको छ।

सिन्धुपाल्चोकको भोटेकोशी–२ स्थित कोदारी तथा लिपिङ क्षेत्रमा पहिरो खसेपछि अरनिको राजमार्ग पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएको छ।

रसुवाको उत्तरगया–५ स्थित खाल्टेमा बाढी आएपछि त्रिशूली–मैलुङ–स्याफ्रुबेँसी सडकखण्डसमेत अवरुद्ध भएको प्रहरीले जनाएको छ।

यी सडक काठमाडौँलाई चीनसँगको उत्तरी नाकासहित विभिन्न पहाडी तथा हिमाली जिल्लासँग जोड्ने महत्वपूर्ण मार्ग भएकाले अवरोधले स्थानीय आवागमनसँगै सामान ढुवानीमा समेत असर पार्न सक्छ।

गण्डकीमा पहिरोले राजमार्गदेखि कोरिडोरसम्म असर

गण्डकी प्रदेशमा पनि प्रमुख सडकहरू बाढी र पहिरोको चपेटामा परेका छन्।

बागलुङको जैमिनी–८ स्थित बेलबगरमा कालीगण्डकी कोरिडोर एकतर्फी सञ्चालनमा छ। तल्लो बाँद्रे क्षेत्रमा बागलुङ–बेनी सडकखण्ड पनि एकतर्फी सञ्चालन भइरहेको छ।

लमजुङको मस्र्याङ्दी–४ स्थित रामबजारमा पहिरो खसेपछि बेँसीसहर–मनाङ सडकखण्ड पूर्ण रूपमा बन्द भएको छ।

मुस्ताङको थासाङ–४ स्थित कैकुखोलामा बेनी–जोमसोम सडकखण्ड एकतर्फी सञ्चालनमा रहे पनि म्याग्दीको अन्नपूर्ण–३ स्थित रुप्सेमा सोही सडकखण्ड पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएको छ।

हिमाली तथा पहाडी जिल्लामा सडक अवरुद्ध हुँदा स्थानीय बासिन्दाको आवागमनसँगै खाद्यान्न, औषधि र दैनिक उपभोग्य सामग्रीको ढुवानीसमेत प्रभावित हुने जोखिम बढेको छ।

कर्णालीमा भेरी कोरिडोर अवरुद्ध

कर्णाली प्रदेशमा पनि बाढी र पहिरोले यातायात सञ्जाल प्रभावित पारेको छ।

रुकुमपश्चिमको आठबिसकोट–६ स्थित रिगेगाडखोलामा बाढी आएपछि भेरी कोरिडोरअन्तर्गत जाजरकोट–डोल्पा सडकखण्ड पूर्ण रूपमा बन्द भएको छ।

कर्णालीमा यसअघि पनि वर्षाका कारण विभिन्न सडकमा पहिरो खस्ने र खोलामा बाढी आउने क्रम जारी रहेकाले यातायात सञ्चालनमा निरन्तर चुनौती देखिएको छ।

विशेषगरी डोल्पा, जुम्ला, हुम्ला, मुगु तथा कर्णालीका अन्य दुर्गम जिल्लामा सडक अवरोधको प्रत्यक्ष असर दैनिक उपभोग्य वस्तु तथा स्वास्थ्य सेवाको पहुँचमा पर्न सक्छ।

२४ घण्टामा ४६ विपत्का घटना

राष्ट्रिय विपत् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार पछिल्लो २४ घण्टामा देशभर ४६ वटा विपत्का घटना भएका छन्।

बाढी, पहिरो, आगलागी, सर्पदंश तथा लेक लाग्नेलगायतका घटनामा दुई जनाको मृत्यु, तीन जना बेपत्ता र २३ जना घाइते भएका छन्।

विपत् व्यवस्थापन तथा उद्धारका लागि पछिल्लो २४ घण्टामा मात्रै २१० जना प्रहरी परिचालन गरिएको प्राधिकरणले जनाएको छ।

मनसुन सक्रिय रहेकाले आगामी दिनमा पनि बाढी, पहिरो र सडक कटानको जोखिम कायम रहने अधिकारीहरूले बताएका छन्।

पहिरो प्रभावित जिल्लामा भौगर्भिक अध्ययन टोली जाने

यसैबीच सरकारले पहिरो प्रभावित जिल्लामा थप जोखिम पहिचान गर्न द्रुत तथा प्रारम्भिक भौगर्भिक अध्ययन गर्ने निर्णय गरेको छ।

सिंहदरबारस्थित राष्ट्रिय विपत् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणको कार्यालयमा आइतबार बसेको मनसुन प्रतिकार्य कमान्ड पोस्टको बैठकले जोखिमयुक्त क्षेत्रको स्थलगत अध्ययन गर्ने निर्णय गरेको हो।

प्राधिकरणका कार्यकारी प्रमुख डा. धर्मराज उप्रेतीको अध्यक्षतामा बसेको बैठकले रोल्पाको थवाङ गाउँपालिका र सुनछहारी गाउँपालिका, बाजुराको त्रिवेणी नगरपालिका तथा जाजरकोटको भेरी नगरपालिका–२ र आसपासका क्षेत्रमा अध्ययन टोली पठाउने निर्णय गरेको छ।

सम्बन्धित निकायको सहभागितामा बन्ने टोलीलाई तीन दिनभित्र फिल्डमा परिचालन गर्ने निर्णय भएको छ। टोलीमा जल तथा मौसम विज्ञान विभागको समेत सहभागिता रहनेछ।

पछिल्लो समय रोल्पा, जाजरकोट, बझाङलगायत जिल्लामा पहिरोका कारण ठूलो जनधनको क्षति भएपछि जोखिमयुक्त बस्ती पहिचान र सम्भावित थप क्षति रोक्न अध्ययनलाई प्राथमिकता दिइएको हो।

जोखिमयुक्त बस्ती सार्नुपर्ने अवस्था पहिचान गरिँदै

भौगर्भिक अध्ययनको मुख्य उद्देश्य केवल पहिरो गएको ठाउँको अवस्था हेर्नु मात्र नभई त्यहाँ थप पहिरोको जोखिम कति छ र बस्ती सुरक्षित स्थानमा सार्नुपर्ने अवस्था छ कि छैन भन्ने पहिचान गर्नु पनि हो।

पहिरोपछि तत्काल उद्धार र राहत आवश्यक भए पनि दीर्घकालीन रूपमा जोखिमयुक्त बस्तीलाई सुरक्षित स्थानमा व्यवस्थापन नगरेसम्म हरेक मनसुनमा उस्तै समस्या दोहोरिन सक्छ।

त्यसैले प्रारम्भिक भौगर्भिक अध्ययनबाट प्राप्त निष्कर्षका आधारमा स्थानीय तहले जोखिम नक्साङ्कन, बस्ती व्यवस्थापन तथा पूर्वतयारीका योजना बनाउनुपर्ने देखिन्छ।

प्रभावित परिवारलाई तत्काल राहत

बैठकले विपत्बाट प्रभावित परिवारलाई तत्काल राहत उपलब्ध गराउन प्रमुख जिल्ला अधिकारी, जिल्ला विपत् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन समिति र सम्बन्धित स्थानीय तहलाई अनुरोध गर्ने निर्णय पनि गरेको छ।

राहतअन्तर्गत नगद वा वस्तुगत सहायता, मृतकका परिवारलाई राहत तथा घाइतेको निःशुल्क उपचार लगायतका व्यवस्था गर्न भनिएको छ।

यससँगै खोज तथा उद्धार कार्यलाई प्रभावकारी बनाउन स्थानीय तह, सुरक्षा निकाय र अन्य सम्बन्धित निकायबीच समन्वय बढाउनुपर्नेमा जोड दिइएको छ।

जोखिमपूर्ण सडकमा यात्रा नगर्न आग्रह

वर्षाका कारण सडकको अवस्था क्षण–क्षणमा बदलिन सक्ने भएकाले प्रहरीले जोखिमयुक्त सडकमा अनावश्यक यात्रा नगर्न आग्रह गरेको छ।

विशेषगरी लामो दूरीको यात्रा गर्नुअघि सडकको पछिल्लो अवस्थाबारे जानकारी लिएर मात्र यात्रा गर्न, रातिको समयमा पहिरो तथा बाढीको जोखिम भएका सडक प्रयोग नगर्न र स्थानीय प्रशासन तथा सुरक्षा निकायले जारी गरेका सूचना पालना गर्न आग्रह गरिएको छ।

अहिलेको अवस्था हेर्दा सडक खुलाउने प्रयाससँगै जोखिम पहिचान र पूर्वतयारीलाई पनि समान प्राथमिकता दिनुपर्ने देखिन्छ।

किनभने मनसुन अझै सक्रिय रहेको अवस्थामा एउटा सडक खुले पनि अर्को स्थानमा पहिरो वा बाढीले अवरोध सिर्जना गर्न सक्ने जोखिम कायमै छ।

त्यसैले तत्काल सडक सञ्चालनमा ल्याउनुका साथै जोखिमयुक्त सडक तथा बस्तीको दीर्घकालीन व्यवस्थापन गर्न सकिए मात्र यस वर्षको मनसुनजन्य विपत्बाट हुने क्षति न्यूनीकरण गर्न सकिनेछ।

Originally published on abcnews.com.np.