काठमाडौँ । नेपालमा जापानिज इन्सेफलाइटिसको संक्रमण बढ्दै गएको छ। साउनदेखि कात्तिकसम्म संक्रमण बढी देखिने भए पनि मनसुन सुरु भएसँगै क्युलेक्स प्रजातिको लामखुट्टेको टोकाइबाट सर्ने यो रोगको जोखिम बढेको हो।

परिवार कल्याण महाशाखाका अनुसार हालसम्म २१ जिल्लाका ४३ स्थानीय तहमा ५८ जनामा जापानिज इन्सेफलाइटिस संक्रमण पुष्टि भएको छ। संक्रमितमध्ये १६ जनाको मृत्यु भएको छ।

परिवार कल्याण महाशाखाअन्तर्गत बाल स्वास्थ्य तथा खोप सेवा शाखाका प्रमुख डा. अभियान गौतमका अनुसार संक्रमितमध्ये करिब ९० प्रतिशतले जापानिज इन्सेफलाइटिसविरुद्धको खोप लगाएका छैनन्।

सरकारले राष्ट्रिय खोप कार्यक्रमअन्तर्गत १२ महिनाका बालबालिकालाई जापानिज इन्सेफलाइटिसविरुद्धको खोप निःशुल्क दिँदै आएको छ। कुनै कारणले खोप लगाउन छुटेका पाँच वर्षमुनिका बालबालिकाले नजिकको स्वास्थ्य संस्थामा गएर खोप लगाउन सक्ने व्यवस्था छ।

जापानिज इन्सेफलाइटिस भाइरसबाट हुने मस्तिष्कको संक्रमण हो। यसले स्नायु प्रणालीमा गम्भीर असर पुर्‍याउन सक्छ। संक्रमणपछि १५ देखि ३० प्रतिशत बिरामीको मृत्यु हुने गरेको तथ्याङ्क छ भने बाँचेकामध्ये केहीमा दीर्घकालीन शारीरिक तथा मानसिक समस्या देखिन सक्छ।

बालबालिका बढी जोखिममा

बालबालिका, खोप नलगाएका व्यक्ति, तराईका जिल्लामा बसोबास गर्ने तथा कृषि क्षेत्रमा काम गर्ने व्यक्ति बढी जोखिममा रहने चिकित्सकहरू बताउँछन्। सुँगुर वा हाँसपालन फार्म आसपास बस्ने व्यक्तिसमेत जोखिममा पर्न सक्छन्।

जापानिज इन्सेफलाइटिस एक व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा सर्दैन। संक्रमित सुँगुर, बङ्गुर वा जङ्गली चरालाई टोकेको लामखुट्टेले मानिसलाई टोकेमा भाइरस मानिसमा सर्न सक्छ।

यस्ता छन् लक्षण

ज्वरो आउने, टाउको दुख्ने, वाकवाकी लाग्ने, बान्ता हुने र कमजोरी महसुस हुने प्रारम्भिक लक्षण हुन्।

उच्च ज्वरोसँगै बेहोस हुने, झट्का आउने, शरीरमा कम्पन हुने, हिँड्न वा बोल्न कठिन हुने तथा मानसिक अवस्था परिवर्तन हुनेजस्ता लक्षण देखिए गम्भीर अवस्था हुन सक्ने भएकाले तत्काल स्वास्थ्य संस्थामा पुग्न चिकित्सकले सुझाव दिएका छन्।

खोप नै मुख्य सुरक्षा

जापानिज इन्सेफलाइटिसबाट बच्ने सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय खोप भएको डा. गौतमले बताएका छन्।

लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्न घर वरिपरि पानी जम्न नदिने, झाडी तथा फोहोर हटाउने र पानी राख्ने भाँडा छोपेर राख्नुपर्छ। राति सुत्दा झुल प्रयोग गर्ने तथा बाहिर निस्कँदा र खेतबारीमा काम गर्दा लामो बाहुला भएका कपडा लगाउन चिकित्सकको सुझाव छ।

लामखुट्टे धपाउने मलम, धूप वा स्प्रे प्रयोग गर्नसमेत स्वास्थ्यकर्मीले आग्रह गरेका छन्।

Originally published on abcnews.com.np.