काठमाडौं । रुसको सरकारी स्वामित्वको विकास बैंक भीईबी (VEB) का प्रमुख अर्थशास्त्री एन्ड्रे क्लेपाचलाई पदबाट हटाइएको खबर सार्वजनिक भएको छ । युक्रेनसँग जारी युद्धका कारण रुसको अर्थतन्त्रमा दबाब बढ्दै गएको र आगामी दिनमा सामाजिक संकट आउन सक्ने चेतावनीसहितको विश्लेषण सार्वजनिक भएपछि उनलाई जिम्मेवारीबाट हटाइएको दाबी गरिएको हो ।

पूर्व उपअर्थमन्त्रीसमेत रहेका क्लेपाचले रुसले युक्रेनसँगको लामो युद्धमा निर्णायक सफलता हासिल गर्न नसक्ने र युद्धको आर्थिक लागत बढ्दै जाँदा दीर्घकालीन रूपमा ठूलो समस्या उत्पन्न हुन सक्ने धारणा राखेका थिए । उनको यस्तो विश्लेषण रुसी भाषाका सञ्चारमाध्यममा सार्वजनिक भएपछि यसै वर्षको सुरुवाततिर उनलाई पदबाट हटाइएको बताइएको छ ।

निर्वासित स्वतन्त्र रुसी सञ्चारमाध्यम ‘द बेल’ले घटनाबारे जानकार स्रोतलाई उद्धृत गर्दै क्लेपाचको बर्खास्ती उनको आर्थिक मूल्यांकनसँग प्रत्यक्ष रूपमा सम्बन्धित रहेको दाबी गरेको छ । यद्यपि, सीएनबीसीले उक्त दाबीलाई स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि गर्न नसकेको जनाएको छ ।

युद्ध लम्बिँदा सामाजिक संकटको चेतावनी

क्लेपाचले मे २१ मा अन्य अर्थशास्त्रीहरूसामु प्रस्तुत गरेको भनिएको भाषणमा लामो युद्धका कारण रुसले अपेक्षित सफलता हासिल गर्न नसक्ने धारणा व्यक्त गरेका थिए ।

उनको विश्लेषणअनुसार युद्धको प्रत्यक्ष लागत बढ्दै गए पनि त्यसको असर तत्कालै अर्थतन्त्र पूर्ण रूपमा ध्वस्त हुने अवस्थामा पुग्ने छैन । तर अन्य मुलुकको तुलनामा रुसको आर्थिक विकास पछाडि पर्न सक्ने र दीर्घकालमा सामाजिक संकट उत्पन्न हुने जोखिम बढ्ने उनले चेतावनी दिएका थिए ।

युद्धका कारण बढिरहेको सरकारी खर्च र आर्थिक बोझले आगामी दिनमा रुसले ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्ने उनको निष्कर्ष रहेको बताइएको छ ।

क्रेमलिनको दाबी फरक

क्लेपाचको विश्लेषणभन्दा फरक रूपमा रुसी सरकार भने आफ्नो अर्थतन्त्र बलियो र लचिलो रहेको दाबी गर्दै आएको छ । सन् २०२२ मा युक्रेनमाथि पूर्णस्तरको आक्रमण सुरु भएपछि अमेरिका तथा युरोपेली मुलुकहरूले रुसमाथि कडा आर्थिक प्रतिबन्ध लगाए पनि रुसी अर्थतन्त्रले अपेक्षाभन्दा राम्रो प्रदर्शन गरेको रुसी अधिकारीहरूको दाबी छ ।

बेलायतस्थित रुसी दूतावासले सीएनबीसीलाई दिएको प्रतिक्रियामा रुसको वित्तीय अवस्था धेरै पश्चिमी मुलुकको तुलनामा बलियो रहेको दाबी गरेको छ । रुसको विदेशी सार्वजनिक ऋण करिब ५७ अर्ब अमेरिकी डलर रहेको उल्लेख गर्दै दूतावासले अमेरिका, बेलायत, इटाली र फ्रान्सजस्ता मुलुकको तुलनामा यो रकम निकै कम भएको जनाएको छ ।

रुसी पक्षले पश्चिमी प्रतिबन्धका कारण आफ्नो अर्थतन्त्र कमजोर बनाउने प्रयास अपेक्षाअनुसार सफल हुन नसकेको पनि दाबी गरेको छ ।

अर्थतन्त्रमा बढ्दो दबाब

यसबीच युक्रेनले रुसका तेल प्रशोधन केन्द्र, आपूर्ति केन्द्र तथा अन्य रणनीतिक संरचनामाथि ड्रोन आक्रमण तीव्र बनाएको छ । यस्ता आक्रमणले रुसको युद्धकालीन अर्थतन्त्रमा थप दबाब सिर्जना गरेको विश्लेषण भइरहेको छ ।

रुसको अर्थतन्त्र तत्कालका लागि अपेक्षाभन्दा बलियो देखिए पनि त्यसको पछाडि सैन्य खर्चमा सरकारको ठूलो निर्भरता, उच्च कर तथा अनुदानमा आधारित बैंक कर्जाजस्ता कारण रहेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ ।

एटलान्टिक काउन्सिलका पूर्व वरिष्ठ सदस्य तथा स्वीडिस अर्थशास्त्री एन्डर्स एस्लुन्डले क्लेपाचको बर्खास्तीलाई अप्रत्याशित घटना नभएको बताएका छन् । उनका अनुसार क्लेपाचको विश्लेषणमा रुसले युक्रेनविरुद्धको लामो युद्ध जित्न नसक्ने र त्यसको परिणामस्वरूप ठूलो सामाजिक संकट निम्तिन सक्ने निष्कर्ष निकालिएको थियो ।

इन्टरनेसनल इन्स्टिच्युट फर स्ट्राटेजिक स्टडिजका रुस तथा युरेसिया मामिलासम्बन्धी वरिष्ठ विज्ञ नाइजेल गोल्ड–डेभिसले पनि क्लेपाचलाई सक्षम अर्थशास्त्रीका रूपमा वर्णन गर्दै रुसका दक्ष अर्थशास्त्रीहरू देशको आर्थिक अवस्थाबारे चिन्तित रहेको बताएका छन् ।

Originally published on abcnews.com.np.