काठमाडौं । रसुवा र नुवाकोटमा भोटेकोशी बाढीपछि जारी खोज, उद्धार तथा राहत अभियानका लागि बिहानको समय तुलनात्मक रूपमा अनुकूल हुने मौसमविद् विनोद पोखरेलले बताएका छन्।

मौसमको पछिल्लो अवस्थाबारे विश्लेषण गर्दै मौसमविद् पोखरेलले अबको करिब एक हप्तासम्म बिहान मौसम केही सफा रहने र अपराह्नपछि वर्षाको सम्भावना बढ्ने देखिएकाले उद्धार तथा राहत वितरणका गतिविधि सकेसम्म बिहानै सञ्चालन गर्नु उपयुक्त हुने बताएका हुन्।

उनले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्, “अबको एक हप्ता रसुवा, नुवाकोटमा बिहान वर्षा रोकिने र अपराह्नपछि फेरि पानी पर्ने देखिन्छ। यो हप्ताभर लगभग यस्तै छ। त्यसैले उद्धार र राहत वितरण बिहानको समय अनुकूल देखिन्छ।”

मौसमअनुकूल समयको सदुपयोग गर्न सुझाव

भोटेकोशी बाढी प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार टोलीले अहिले पनि नदी किनार, पहिरो प्रभावित क्षेत्र तथा जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङमा खोजी गरिरहेका छन्। यस्तो अवस्थामा वर्षा सुरु भएपछि पहिरो, गेग्रान बहाव, नदीको बहाव वृद्धि र कमजोर भूभागमा थप जोखिम उत्पन्न हुनसक्ने भएकाले मौसमअनुकूल समयको अधिकतम उपयोग गर्नुपर्ने देखिन्छ।

विशेषगरी हेलिकप्टरबाट हुने उद्धार, पैदल खोजी तथा भारी उपकरण प्रयोग गरेर भग्नावशेष हटाउने काममा मौसमले प्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्छ। त्यसैले मौसमको पूर्वानुमानअनुसार उद्धार कार्यको समय निर्धारण गर्दा जोखिम घटाउन सकिने विज्ञहरूको सुझाव छ।

दिउँसोपछि वर्षाको सम्भावना

जल तथा मौसम विज्ञान विभागले पनि बागमती प्रदेशमा दिउँसो र रातिको समयमा वर्षाको सम्भावना रहेको जनाएको छ। विभागका पछिल्ला सूचनाअनुसार बाढी प्रभावित रसुवा, नुवाकोट र आसपासका क्षेत्रमा थप वर्षाको सम्भावना रहेकाले सतर्कता आवश्यक छ।

यसअघि पनि मौसमविद्हरूले भोटेकोशी तथा त्रिशूली नदी आसपासका क्षेत्रमा वर्षा हुँदा खोज तथा उद्धारमा चुनौती थपिन सक्ने भन्दै सतर्कता अपनाउन सुझाव दिएका थिए।

भोटेकोशी बाढीबाट रसुवा, नुवाकोट र धादिङका विभिन्न क्षेत्रमा ठूलो क्षति भएपछि नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी तथा अन्य उद्धार टोली खोज तथा उद्धारमा परिचालित छन्।

तर बाढीपछि कमजोर बनेका पहाड, नदी किनारका भग्नावशेष, पहिरोको जोखिम र क्षतिग्रस्त सडक तथा पुलका कारण उद्धार कार्य आफैं जोखिमपूर्ण बनेको छ।

त्यसमाथि वर्षा थपिएमा नदीको बहाव बढ्नुका साथै नयाँ पहिरो र गेग्रान बहावको जोखिमसमेत बढ्न सक्छ। त्यसैले उद्धार टोलीलाई मौसमको पछिल्लो सूचना निरन्तर उपलब्ध गराउँदै सुरक्षित समय र मार्ग छनोट गर्नु महत्वपूर्ण देखिन्छ।

‘बिहानको झ्याल’ उपयोग गर्नुपर्ने समय

बाढी प्रभावित क्षेत्रमा अहिले हरेक घण्टा महत्वपूर्ण छ। विशेषगरी सुरुङमा फसेकाहरूको खोजी, भग्नावशेषमा पुरिएका व्यक्तिको उद्धार, बेपत्ता नागरिकको खोजी तथा राहत सामग्री पुर्‍याउने काममा मौसमले दिएको छोटो अनुकूल समय पनि प्रभावकारी रूपमा प्रयोग गर्नुपर्ने देखिन्छ।

मौसमविद् पोखरेलको सुझावअनुसार बिहानको तुलनात्मक रूपमा सफा मौसमलाई उद्धारको ‘अनुकूल समय’का रूपमा प्रयोग गर्ने र अपराह्नपछि सम्भावित वर्षालाई ध्यानमा राख्दै जोखिमपूर्ण गतिविधि घटाउने रणनीति अपनाउन सकिने देखिन्छ।

विपद्पछि उद्धार अभियानमा मौसम आफैं अर्को चुनौती बनेका बेला पूर्वानुमानमा आधारित उद्धार व्यवस्थापनले सुरक्षाकर्मी, प्राविधिक तथा प्रभावित नागरिक सबैको जोखिम कम गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।

Originally published on abcnews.com.np.