काठमाडौं । भदौ १० गते उर्लिएको भोटेकोसी नदीको विनाशकारी बाढीले रसुवाको प्रमुख व्यापारिक तथा पर्यटकीय केन्द्र स्याँफ्रुबेँसीलाई तहसनहस बनाएको छ। बाढीपछि स्याँफ्रुबेँसीको तल्लो भूभाग खैरो लेदो, ढुंगा र बालुवाले भरिएको बगरमा परिणत भएको छ।

हिमाली जलाधार क्षेत्रबाट तीव्र वेगमा आएको भोटेकोसीले नदी किनारको जमिन कटान गर्दै खेतबारी, घर, होटल तथा सडक संरचनामा ठूलो क्षति पुर्‍याएको हो। नदीको तीव्र धारले दायाँबायाँका पहाडी भित्ताको जगसमेत उधिनेपछि कतिपय स्थानमा गहिरा खोँच बनेका छन्।

भदौ १० गते स्याँफ्रुबेँसीका बासिन्दाका लागि सामान्य दिन थिएन। क्षणभरमै बाढीले उनीहरूको वर्षौंको मेहनत, घरबास र जीविकोपार्जनका आधारहरू बगाइदिएको छ। विशाल चट्टान, लेदो, ग्रेगर र रुखका ठुटासहित आएको बाढीले नदी किनारका पक्की तथा कच्ची घर, होटल, खेतबारी र सडकमा व्यापक क्षति पुर्‍याएको छ।

स्याँफ्रुबेँसी बजारको तल्लो क्षेत्र पूर्णरूपमा बगरमा परिणत भएको छ। नदीको सतह असामान्य रूपमा माथि उठ्दा दुवैतर्फको जमिन कटान भएको छ। बाढीले नदी नियन्त्रणका लागि निर्माण गरिएका ग्याबियन जाली तथा कङ्क्रिटका संरचनासमेत क्षतिग्रस्त बनाएको छ।

पासाङ ल्हामु राजमार्ग दर्जनौँ स्थानमा क्षतिग्रस्त

बाढी र कटानका कारण पासाङ ल्हामु राजमार्गको धुञ्चे–स्याँफ्रुबेँसी खण्ड दर्जनौँ स्थानमा बगेको छ। सडकमा ठूलाठूला ढुंगा, लेदो र भलपानी थुप्रिएको छ भने पहिरोले पैदल हिँड्ने गोरेटोसमेत क्षतिग्रस्त बनाएको छ।

यसबाट स्याँफ्रुबेँसी हुँदै उत्तरी सीमास्थित रसुवागढी नाकासम्मको यातायात सम्पर्क प्रभावित भएको छ। सडक तथा पुललगायतका पूर्वाधारमा भएको क्षतिका कारण आवतजावत र राहत तथा उद्धार सामग्री पुर्‍याउनसमेत चुनौती थपिएको छ।

जोखिममा बस्ती

बाढीको कटानका कारण नदी किनारका कतिपय घर जोखिममा परेका छन्। घरका भित्तामा चिरा परेको, आँगन भासिएको तथा घरमुनिको जमिन नदीले निरन्तर कटान गरिरहेको दृश्य देखिन्छ।

घरका छतमा बौद्ध ध्वजा (लुङदार) फरफराइरहे पनि ती घरहरू जुनसुकै बेला नदीमा खस्न सक्ने जोखिममा छन्। स्थानीय बासिन्दा घरका सरसामान, अन्नपात र पशुचौपायासमेत छाडेर सुरक्षित स्थानतर्फ सर्न बाध्य भएका छन्।

वर्षौंको मेहनतले बनाएको घरबास आँखैअघि भत्किँदै गएको देख्दा स्थानीय महिला, वृद्धवृद्धा र परिवारजन भावविह्वल बनेका छन्।

विद्युत्, खानेपानी र सञ्चार संरचनामा क्षति

बाढीले सडक र घर मात्रै नभई स्याँफ्रुबेँसी तथा आसपासका बस्तीमा विद्युत् आपूर्ति गर्ने पोल, खानेपानीका पाइपलाइन र अप्टिकल फाइबर नेटवर्कमा समेत क्षति पुर्‍याएको छ। पूर्वाधारमा क्षति पुगेपछि आसपासका कतिपय बस्तीमा विद्युत् तथा सञ्चार सेवा प्रभावित भएको छ।

लाङटाङ पदमार्गको प्रमुख प्रवेशद्वारका रूपमा परिचित स्याँफ्रुबेँसीको होटल तथा पर्यटन व्यवसायसमेत बाढीको चपेटामा परेको छ। पर्यटनमा निर्भर स्थानीय व्यवसायमा ठूलो क्षति पुगेपछि बाढीले स्थानीय अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन असर पार्ने देखिएको छ।

तत्काल राहतदेखि दीर्घकालीन पुनर्निर्माणसम्मको आवश्यकता

बाढी प्रभावितलाई तत्काल सुरक्षित आवास, खाद्यान्न, खानेपानी र औषधिको व्यवस्था गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ। साथै नदीको निरन्तर कटान रोक्न दीर्घकालीन तथा वैज्ञानिक इन्जिनियरिङ तटबन्ध निर्माण गर्नुपर्ने स्थानीयको माग छ।

विपद्को अवस्थामा नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल र स्थानीय उद्धारकर्ता क्षतिग्रस्त क्षेत्र तथा जोखिमपूर्ण नदी किनारमा खटिएका छन्। उनीहरूले उद्धार, खोजी तथा क्षतिको विवरण संकलनको काम अघि बढाइरहेका छन्।

स्याँफ्रुबेँसीमा अहिले देखिएको विनाशले भोटेकोसी बाढीको शक्ति र त्यसले पुर्‍याएको क्षतिको भयावह तस्वीर प्रस्तुत गरेको छ। अब प्रभावित बस्तीको पुनर्स्थापना, सडक तथा पूर्वाधार पुनर्निर्माण र नदी नियन्त्रणका लागि दीर्घकालीन योजना आवश्यक देखिएको छ।

Originally published on abcnews.com.np.