बाजुरा । वीरेखोलामा आएको भीषण बाढीका कारण २३ परिवार विस्थापित भएका छन् । गएरातिदेखि परेको अविरल वर्षासँगै बडीमालिका नगरपालिका–६ र ८ को सीमामा पर्ने वीरेखोलामा ठूलो बाढी आएपछि उनीहरूलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको हो ।

स्थानीयका अनुसार माथिल्लो क्षेत्रमा वर्षापछि गएको पहिरोले खोला थुनिएर ताल बनेको थियो । उक्त ताल फुटेपछि एक्कासि ठूलो बाढी आएको हो ।

स्थानीय लालसिंह साउदका अनुसार गएराति करिब ८ बजे एक्कासि आएको बाढीपछि गाउँका बासिन्दा घरबाहिर निस्कन बाध्य भएका थिए । “अविरल वर्षापछि वीरेखोलामा एक्कासि ठूलो बाढी आयो । त्यसपछि घरबाहिर निस्क्यौँ । अहिलेसम्म न खानेकुरा छ, न त बस्ने ठाउँ”, उनले भने ।

बाढीबाट अहिलेसम्म मानवीय तथा ठूलो भौतिक क्षतिको विवरण प्राप्त नभए पनि गाउँको बीचबाटै ठूलो बाढी बगेपछि २३ परिवार विस्थापित भएका छन् । थप १८ परिवारसमेत जोखिममा रहेको स्थानीय साउदले बताए ।

बाढीले धानबाली बगाएपछि खेतहरू बगरमा परिणत भएका छन् । विस्थापित परिवारलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको बडीमालिका–६ का कार्यवाहक वडाध्यक्ष परे बडुवालले बताए ।

बाढी प्रभावित परिवारलाई नेपाल रेडक्रस सोसाइटी बाजुरा जिल्ला शाखाले तत्काल त्रिपाल उपलब्ध गराएको छ । शाखाका उपमन्त्री बिपीन विष्टका अनुसार विस्थापित २३ परिवारलाई त्रिपाल वितरण गरिएको छ ।

पाँच वर्षअघिको त्यो दिन, फेरि उही जोखिम

वीरेखोलाका बासिन्दाका लागि बाढी र पहिरोको जोखिम नयाँ भने होइन । पाँच वर्षअघि बुढीगङ्गा नदीमा आएको बाढीले यहाँका धेरै परिवारको खेतीयोग्य जमिन बगाएको थियो ।

विसं २०७७ साउन २५ गते आएको बाढीले पुस्तौँदेखि खेती गर्दै आएका किसानको जमिनमा बालुवा र ढुङ्गा थुपारिदिएको थियो । बाढी रोकिएपछि नदी आफ्नो पुरानै बाटोमा फर्कियो । तर त्यसले जमिन र स्थानीयको जीवनमा छाडेको असर भने अझै हटेको छैन ।

अहिले वीरेखोलामा आएको बाढीले स्थानीयको त्यही पुरानो त्रास फेरि बल्झाइदिएको छ ।

“एकातिर खेतीयोग्य जमिन गुमेको पीडा छ, अर्कोतिर घरबास नै सुरक्षित नरहने अवस्था छ”, स्थानीय कली साउदले भनिन्, “नदी कटान र बाढीको जोखिम बढ्दै गएपछि अब कहाँ बस्ने, के खाने भन्ने ठूलो संकट भएको छ ।”

सदरमुकाम मार्तडीबाट करिब ६ किलोमिटर टाढा रहेको वीरेखोला झरना आन्तरिक पर्यटकका लागि आकर्षणको केन्द्र हो । वर्षायाम सुरु भएपछि बाजुराका विभिन्न स्थानसँगै छिमेकी अछामबाट समेत झरना हेर्न तथा फोटो–भिडियो खिच्न पर्यटक पुग्ने गर्छन् ।

तर पर्यटकका लागि आकर्षण बनेको यही खोला वर्षायाममा स्थानीयका लागि भने त्रासको कारण बन्ने गरेको छ ।

“घरआँगनमै बुढीगङ्गा नदी बग्छ, गाउँकै बीचमा वीरेखोला बगिरहेको छ”, स्थानीय मतिकला खड्काले भनिन्, “आँगनबाट नदीले कटान गर्ने र पछाडिबाट खोलाले कतिखेर बगाउँछ भन्ने चिन्ता हुन्छ । यसअघि पटकपटक आएको बाढीले खेतीयोग्य जमिन बगर भइसकेको छ । अब कुन दिन घरसँगै हामीलाई पनि बगाउने हो भन्ने डर छ ।”

जमिन बगर बन्यो, अब घर गुम्ने चिन्ता

२०७७ सालको बाढीले खेतीयोग्य जमिन बगर बनाएपछि धेरै परिवारले आफ्नो उत्पादनको आधार गुमाएका थिए । अहिले फेरि वीरेखोलाको बाढीले घरबाससमेत जोखिममा पारेपछि स्थानीयको समस्या थप गम्भीर बनेको छ ।

“खेत रहेन, अब घर पनि सुरक्षित छैन”, स्थानीय कमला साउदले भनिन्, “कहाँ गएर बस्ने ? अन्त कतै ठाउँ छैन ।”

वर्षौँदेखि नदी कटान र बाढीको जोखिममा रहेका वीरेखोलाका बासिन्दाका लागि अहिले घरसमेत गुम्ने चिन्ता थपिएको छ । तत्कालका लागि २३ परिवारलाई सुरक्षित स्थानमा सारिए पनि बाढी तथा नदी कटानको दीर्घकालीन जोखिम भने कायमै रहेको बडीमालिका–६ का कार्यवाहक वडाध्यक्ष बडुवालले बताए ।

सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी लक्ष्मण पुडासैनीले बाढीपछि भएको क्षतिको यकिन विवरण सङ्कलन गर्ने तथा घटनाबारे थप बुझ्ने काम भइरहेको जानकारी दिए ।

Originally published on abcnews.com.np.