नुवाकोट । भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढीले नुवाकोट जिल्लामा ठूलो मानवीय तथा भौतिक क्षति पुर्‍याएको छ। त्रिशूली नदी किनारका बस्ती, बजार, सडक तथा अन्य महत्त्वपूर्ण भौतिक पूर्वाधार बाढी र कटानको चपेटामा परेर तहसनहस भएका छन्।

नदी किनारैकिनार विकसित भएका त्रिशूली, ढुंगेबजार र देवीघाटलगायत क्षेत्र अहिले बाढीको विनाशकारी प्रभावसँग जुधिरहेका छन्। केही घण्टामै नदीको स्वरूप बदलिँदा स्थानीयवासीका घर, पसल र अन्य संरचना बगाएको छ भने कतिपय भवनहरू जगसम्मै कटान भएपछि धरापमा परेका छन्।

पहिले चहलपहल र व्यापारिक गतिविधिले गुल्जार रहने बजार क्षेत्र अहिले बालुवा, ढुङ्गा र भग्नावशेषले भरिएका छन्। कतिपय संरचना बाहिरबाट हेर्दा उभिएका देखिए पनि तिनको मुनिको जमिन खोलाले कटान गरिसकेको छ। नदीले जगसम्मै खोतलेपछि यस्ता भवन जुनसुकै बेला भत्किने जोखिममा रहेका छन्।

बाढीले बदल्यो नदी किनारको स्वरूप

त्रिशूली नदीको किनारमा रहेका कैयौँ बस्ती बाढीको चपेटामा परेका छन्। स्थानीयवासीले निर्माण गरेका घर तथा अन्य भौतिक संरचना क्षणभरमै नदीमा विलीन भएका छन्।

बाढीको तीव्र बहावले सडक, बजार क्षेत्र र नदी किनारका संरचनामा व्यापक क्षति पुर्‍याएको छ। नदी किनारका कतिपय स्थानमा पहिले रहेका घर तथा संरचनाको नामोनिसानसमेत मेटिएको छ भने बाँकी रहेका संरचना पनि कटानका कारण उच्च जोखिममा छन्।

त्रिशूली, ढुंगेबजार र देवीघाट बजार क्षेत्रमा बाढीपछि देखिएको दृश्यले ठूलो प्राकृतिक विपत्तिले कति छोटो समयमा भूगोल र बस्तीको स्वरूप परिवर्तन गर्न सक्छ भन्ने देखाएको छ।

जलविद्युत् आयोजनामा ठूलो क्षति, विद्युत् सेवा प्रभावित

बाढीको प्रभाव यस क्षेत्रमा रहेका जलविद्युत् आयोजना तथा विद्युत् संरचनामा पनि परेको छ। नदीको अनियन्त्रित बहावले आयोजनाका विभिन्न संरचनामा क्षति पुर्‍याएपछि विद्युत् सेवा प्रभावित भएको छ।

विद्युत् अवरुद्ध हुँदा बाढी प्रभावित नागरिकको दैनिकी थप कष्टकर बनेको छ। सञ्चार, राहत व्यवस्थापन तथा दैनिक जीवनका लागि आवश्यक सेवासमेत प्रभावित भएका छन्।

बाढीले जलविद्युत् आयोजना तथा अन्य ऊर्जा पूर्वाधारमा कति क्षति पुर्‍याएको छ भन्ने विस्तृत विवरण भने सम्बन्धित निकायले मूल्याङ्कन गरेपछि मात्र स्पष्ट हुने देखिएको छ।

हेलिकप्टरमार्फत उद्धार अभियान

बाढी र नदी कटानका कारण कतिपय क्षेत्रमा सडक सम्पर्क अवरुद्ध भएपछि उद्धार कार्यका लागि आकाशमार्गको प्रयोग गरिएको छ।

विदुर नगरपालिका–४ स्थित दम्कीमा रहेको नेपाली सेनाको मैथली ब्यारेकलाई उद्धार कार्यको मुख्य केन्द्रका रूपमा प्रयोग गरिएको छ। त्यहाँबाट प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार तथा राहतका लागि हेलिकप्टर परिचालन गरिएको छ।

स्थलगत पहुँच कठिन भएका स्थानमा फसेका नागरिकलाई सुरक्षित क्षेत्रमा सार्न एक दर्जनभन्दा बढी हेलिकप्टर परिचालन गरिएको बताइएको छ। नेपाली सेनाको नेतृत्वमा भइरहेको उद्धार अभियानमा अन्य सम्बन्धित निकायसमेत समन्वयमा जुटिरहेका छन्।

झण्डै १५ सय परिवार विस्थापित

प्राकृतिक विपत्तिका कारण नुवाकोटमा मात्रै झण्डै एक हजार पाँच सय परिवार विस्थापित भएको प्रशासनले जनाएको छ।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी शम्भुप्रसाद रेग्मीका अनुसार बाढीको प्रत्यक्ष प्रभावमा परेका परिवारलाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने तथा राहत उपलब्ध गराउने काम प्राथमिकतामा राखिएको छ।

घर, सम्पत्ति र जीविकोपार्जनका आधार गुमाएका हजारौँ नागरिक अहिले अस्थायी आश्रय र राहतको प्रतीक्षामा छन्। बाढी प्रभावित क्षेत्रमा खानेपानी, विद्युत्, सञ्चार र यातायात सेवा प्रभावित हुँदा उद्धार तथा राहत व्यवस्थापनसमेत चुनौतीपूर्ण बनेको छ।

त्रिशूलीदेखि देवीघाटसम्म विनाशको दृश्य

बाढी प्रभावित त्रिशूली, ढुंगेबजार र देवीघाट क्षेत्रमा अहिले विनाशका दृश्य देखिन्छन्। कतै नदीले बस्ती नै बगाएको छ भने कतै घर उभिएको भए पनि त्यसको जगमुनिको जमिन खोलाले लगिसकेको छ।

बाढीले केवल घर र भवनमा क्षति पुर्‍याएको छैन, यसले सडक, विद्युत्, व्यापारिक संरचना र स्थानीय जनजीवनसँग जोडिएका आधारभूत पूर्वाधारमा समेत गम्भीर असर पारेको छ।

अब प्रभावित क्षेत्रमा तत्काल उद्धार, सुरक्षित आवास र राहत व्यवस्थापनसँगै क्षतिग्रस्त सडक, विद्युत् तथा अन्य पूर्वाधार पुनःस्थापना ठूलो चुनौतीका रूपमा देखिएको छ। नुवाकोटका नदी किनारका बस्तीमा बाढीले छाडेको विनाशले पुनर्निर्माण र दीर्घकालीन विपद् जोखिम न्यूनीकरणको आवश्यकतालाई थप गम्भीर बनाएको छ।

Originally published on abcnews.com.np.